Μια νέα εποχή ξεκινά το Σάββατο για τη θεραπεία της παχυσαρκίας σε όλο τον κόσμο: Η πατέντα του υπερ-διάσημου πλέον φαρμάκου απώλειας βάρους Ozempic λήγει σε Ινδία, Κίνα και άλλες χώρες όποτε ανοίγει ο δρόμος για την παραγωγή γενόσημων που θα μπορούσαν να κάνουν τη θεραπεία προσβάσιμη σε περισσότερους ασθενείς λόγω της φθηνότερης τιμής τους. Αντίστοιχα, λοιπόν ξεκινά και μια νέα εποχή ανταγωνισμού για τις φαρμακευτικές εταιρείες.
Ηδη, όπως γράφουν οι New York Times, η Ινδία ετοιμάζεται να λανσάρει τα πρώτα γενόσημα μέσα στο Σαββατοκύριακο! Τους επόμενους μήνες, γενόσημα αναμένεται να γίνουν κυκλοφορήσουν στην Κίνα, τον Καναδά, τη Βραζιλία, την Τουρκία και τη Νότια Αφρική. Οι χώρες που μπορούν άμεσα να παρασκευάσουν φθηνότερους ανταγωνιστές του Ozempic φιλοξενούν αθροιστικά το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την προσβασιμότητα στην εν λόγω θεραπεία, που τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει τα δεδομένα στη διαχείριση τόσο του διαβήτη όσο και της παχυσαρκίας.
Μόνον στην Κινα και την Ινδία ζουν περισσότεροι από 800 εκατ. άνθρωποι με παχυσαρκία και τουλάχιστον 360 εκατ. διαβητικοί ασθενείς.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, σύμφωνα με τους New York Times, γενόσημα δεν αναμένεται να κυκλοφορήσουν πριν από τις αρχές της δεκαετίας του 2030 – ισχύουν εδώ ειδικές κανονιστικές ρυθμίσεις που παρατείνουν το «μονοπώλιο» των πρωτότυπων φαρμάκων.
Δεκάδες εταιρείες γενοσήμων έχουν επιδοθεί σε αγώνα δρόμου για να εξασφαλίσουν παραγωγή και να λάβουν τις απαραίτητες εγκρίσεις στις χώρες όπου απελευθερώνεται η πατέντα. Αναμένουν τεράστια ζήτηση από ασθενείς που δεν μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά το πρωτότυπο φάρμακο της δανικής Novo Nordisk, αλλά θα μπορούν να καλύψουν το κόστος φθηνότερων γενοσήμων.
«Δεν νομίζω ότι υπήρξε ποτέ τόσος ενθουσιασμός για κάποια κατηγορία φαρμάκων που χάνει την πατέντα της», δήλωσε στους New York Times ο Σίνταρθ Μίταλ, διευθύνων σύμβουλος της Biocon, μιας ινδικής εταιρείας παραγωγής που φιλοδοξεί να λανσάρει γενόσημα τον επόμενο χρόνο σε Βραζιλία, Καναδά και Τουρκία.
Το BBC εκτιμά πως τα γενόσημα θα μπορούσαν να διατεθούν στο μισό της τιμής του πρωτότυπου ή και φθηνότερα.
Μάλιστα, η επενδυτική τράπεζα Jefferies χαρακτήρισε τη συγκυρία ως μια πιθανή «στιγμή μαγικού φαρμάκου» για την Ινδία, προβλέποντας ότι η αγορά της σεμαγλουτίδης – της δραστικής ουσίας του Ozempic θα μπορούσε να φτάσει το 1 δισ. δολάρια σε εγχώριο επίπεδο.
Αρκετές ινδικές φαρμακευτικές εταιρείες ετοιμάζονται ήδη να μπουν στην αγορά της γενόσημης σεμαγλουτίδης. Σύμφωνα με τη Sheetal Sapale, αντιπρόεδρο της ερευνητικής εταιρείας Pharmarack, μεγάλες εταιρείες όπως οι Cipla, Sun Pharma, Dr Reddy’s Laboratories, Biocon, Natco, Zydus και Mankind Pharma ετοιμάζουν επώνυμα γενόσημα, ενώ πολλές ακόμη αναμένεται να ακολουθήσουν. Οι τιμές εκτιμάται ότι θα μειωθούν σημαντικά.
Η σεμαγλουτίδη ανήκει σε μια κατηγορία φαρμάκων γνωστή ως αγωνιστές υποδοχέα GLP-1, οι οποίοι μιμούνται μια ορμόνη που ρυθμίζει την όρεξη και το σάκχαρο στο αίμα.
Ενισχύοντας την έκκριση ινσουλίνης και επιβραδύνοντας την κένωση του στομάχου, τα φάρμακα αυτά κάνουν τους ανθρώπους να αισθάνονται κορεσμό νωρίτερα και να παραμένουν χορτάτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αν και αρχικά σχεδιάστηκαν για τον διαβήτη, έχουν εξελιχθεί στις πιο περιζήτητες θεραπείες απώλειας βάρους παγκοσμίως.
«Φαρμακείο του κόσμου»
Οι αναλυτές αναμένουν ότι περίπου 50 επώνυμα γενόσημα σεμαγλουτίδης θα εισέλθουν στην αγορά μέσα σε λίγους μήνες — δεδομένου ότι η φαρμακευτική βιομηχανία της Ινδίας είναι έντονα ανταγωνιστική και έχει αναδειχθεί σε παγκόσμια δύναμη για τα χαμηλού κόστους γενόσημα φάρμακα. Ο εν λόγω κλάδος σήμερα αποτιμάται περίπου στα 60 δισ. δολάρια και αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2030, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το BBC.
Η Ινδία είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής γενόσημων φαρμάκων στον κόσμο, παράγοντας περίπου 60.000 εμπορικές ονομασίες σε περισσότερες από 60 θεραπευτικές κατηγορίες και καλύπτοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς γενοσήμων.
Δεν ονομάζεται τυχαία «φαρμακείο του κόσμου»: Διακινεί φάρμακα σε περισσότερες από 200 χώρες, καλύπτοντας πάνω από το μισό της ζήτησης γενοσήμων στην Αφρική, περίπου το 40% των γενοσήμων που χρησιμοποιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και περίπου το ένα τέταρτο των φαρμάκων αυτής της κατηγορίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο φαρμακευτικός κλάδος της Ινδίας θεωρείται αυτός που άλλαξε το «παιχνίδι» στην αντιμετώπιση του HIV – AIDS, όταν πριν από δύο δεκαετίες λάνσαρε γενόσημα αντιρετροϊκά φάρμακα, διευρύνοντας σημαντικά την πρόσβαση στη θεραπεία τόσο στην Αφρική όσο και στον αναπτυσσόμενο κόσμο.
«Το εξαγωγικό δυναμικό των ινδικών γενοσήμων φαρμάκων απώλειας βάρους είναι τεράστιο», λέει στο BBC ο Ναμίτ Τζόσι, πρόεδρος του Συμβουλίου Προώθησης Εξαγωγών Φαρμακευτικών Προϊόντων της Ινδίας. «Μόνο η αγορά των ΗΠΑ θα μπορούσε να φτάσει τα 10 δισ. δολάρια μέσα σε λίγα χρόνια, καθώς τα ποσοστά παχυσαρκίας ενισχύουν τη ζήτηση».
Στο παιχνίδι και η Κίνα
Μέχρι τις αρχές Μαρτίου, αναφέρουν οι New York Times, δέκα γενόσημα σεμαγλουτίδης βρίσκονταν στο τελικό στάδιο αξιολόγησης από τις κινεζικές ρυθμιστικές αρχές για να διαθέσουν τα προϊόντα τους, ενώ τουλάχιστον δώδεκα ακόμη εταιρείες είχαν ολοκληρώσει τις σχετικές κλινικές δοκιμές.
Το εθνικό σύστημα υγειονομικής ασφάλισης της Κίνας καλύπτει το φάρμακο της Novo Nordisk για τον διαβήτη, ενώ όσοι το λαμβάνουν για την παχυσαρκία πρέπει να πληρώνουν από την τσέπη τους.
Εντείνεται ο ανταγωνισμός για τη Novo
Η λήξη της πατέντας δημιουργεί επιπλέον προβλήματα για τη Novo Nordisk, της οποίας η μετοχή έχει καταρρεύσει, καθώς ο παγκόσμιος ανταγωνισμός έχει μειώσει το μερίδιό της στην αγορά. Στο απόγειό της, στα μέσα του 2024, η δανική φαρμακευτική εταιρεία ήταν η πιο ακριβή εισηγμένη εταιρεία στην Ευρώπη.
Η αμερικανική Eli Lilly διαθέτει επίσης ενέσιμα φάρμακα απώλειας βάρους (Mounjaro και Zepbound), αποτελεί τη μεγαλύτερη ανταγωνιστική απειλή για τη Novo. Η Eli Lilly αναμένεται να διατηρήσει την προστασία πατέντας για ακόμη μία δεκαετία στις περισσότερες μεγάλες αγορές.
Σύμφωνα με τους New York Times, πέρυσι τα δύο τρίτα των παγκόσμιων πωλήσεων της Novo Nordisk για Ozempic και Wegovy (με δραστική ουσία επίσης τη σεμαγλουτίδη) διοχευτεύονταν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η εταιρεία έχει χάσει μερίδιο αγοράς στις ΗΠΑ από φθηνές απομιμήσεις του φαρμάκου που παράγονται μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως compounding. Αυτά δεν είναι γενόσημα· βρίσκονται σε μια νομική «γκρίζα ζώνη», και οι αμερικανικές ρυθμιστικές αρχές δεσμεύτηκαν πρόσφατα να περιορίσουν τις πωλήσεις τους. Προσπαθώντας να διατηρήσει το μονοπώλιό της, η Novo Nordisk έχει προσφύγει στα δικαστήρια στην Ινδία, την Κίνα και τη Βραζιλία για να εμποδίσει την κυκλοφορία γενοσήμων. Η εταιρεία έχει επίσης μειώσει τις τιμές στην Κίνα και την Ινδία ενόψει του ανταγωνισμού.
Αξιωματούχοι της Novo Nordisk δήλωσαν ότι η εταιρεία έχει αναπτύξει διάφορες στρατηγικές για να συνεχίσει να προσεγγίζει ασθενείς σε χώρες όπου σύντομα θα κυκλοφορήσουν γενόσημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να επιχειρήσει να τοποθετήσει την αρχική εκδοχή ως προϊόν υψηλής κατηγορίας (premium brand).
Μόλις τα γενόσημα φτάσουν στον Καναδά, όπου η προστασία πατέντας της Novo Nordisk έληξε τον Ιανουάριο, ορισμένοι ασθενείς από τις ΗΠΑ ενδέχεται να επιχειρήσουν να προμηθευτούν το φάρμακο από καναδικά φαρμακεία.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News