Ο Τέρι Ρόμπερτς, μοριακός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Μπρουνέλ, στο Αξμπριτζ του δυτικού Λονδίνου, είναι ένας από τους επιστήμονες που υπογράφουν μια δημοσίευση για τις επιδράσεις του Epitalon, ενός ελάχιστα γνωστού συνθετικού τετραπεπτιδίου, σε κύτταρα που καλλιεργούνται στο εργαστήριο. Η ένωση ανήκει σε μια ευρύτερη ομάδα, γνωστή ως πεπτίδια, και στην ίδια οικογένεια με τα φάρμακα GLP-1, που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της παχυσαρκίας.
Τα ευρήματα της έρευνας υποδηλώνουν ότι υπό αυστηρά ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες θα μπορούσε να επηρεάσει την αναγέννηση των κυττάρων, γράφουν οι Financial Times, τονίζοντας ωστόσο ότι η έρευνα δεν περιλάμβανε δοκιμές σε ζώα ή ανθρώπους.
Αποσπάσματα της δημοσίευσης άρχισαν να κυκλοφορούν ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προωθούμενα από influencers, μεταξύ των οποίων και επαγγελματίες με ιατρική κατάρτιση, ως απόδειξη ότι το Epitalon θα μπορούσε να παρατείνει τη διάρκεια ζωής. Και ο Ρόμπερτς έμεινε έκπληκτος όταν ανακάλυψε ότι η εργαστηριακή του έρευνα αναφερόταν online από influencers υγείας ως απόδειξη μιας σημαντικής ανακάλυψης για τη μακροζωία.
«Είναι πολύ ασυνήθιστο για εμάς τους ερευνητές να βλέπουμε την εργασία μας να προβάλλεται κατ’ αυτόν τον τρόπο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε ο Ρόμπερτς. «Αυτοί οι άνθρωποι έκαναν επιλογή των δεδομένων μας και τόνισαν μόνο αυτό που ήθελαν», πρόσθεσε.
Η εμπειρία του αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη μετατόπιση στην παγκόσμια βιομηχανία ευεξίας, αξίας περίπου 2 τρισ. δολαρίων, με τους καταναλωτές να στρέφονται όλο και περισσότερο σε διαδικτυακά φόρουμ και podcast για συμβουλές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, αγοράζουν μη εγκεκριμένες χημικές ουσίες που υπόσχονται βελτιώσεις σε όλα, από τον ύπνο μέχρι την επιδερμίδα, την ανάπτυξη των μυών και τη γήρανση.
Τα πεπτίδια είναι βραχείες αλυσίδες αμινοξέων, που είναι δομικά στοιχεία των πρωτεϊνών. Πολλά εμφανίζονται φυσικά στο σώμα και λειτουργούν ως σηματοδοτικά μόρια, ρυθμίζοντας διαδικασίες που κυμαίνονται από τον μεταβολισμό μέχρι τη φλεγμονή. Μερικά πεπτίδια, δε, χρησιμοποιούνται ήδη ή διερευνώνται ως θεραπείες για παθήσεις όπως οι καρδιαγγειακές, ο διαβήτης, η οστεοπόρωση και ορισμένοι τύποι καρκίνου.
Το ενδιαφέρον για τα πεπτίδια έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο μετά την επιτυχία των φαρμάκων GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, τα οποία μιμούνται μια φυσική ορμόνη για τη ρύθμιση της όρεξης και του σακχάρου στο αίμα.
Οι online αγορές προσφέρουν πλέον δεκάδες πεπτίδια, όπως αυτά που αποστέλλονται από την Κίνα, συχνά διατίθενται στο εμπόριο ως «χημικά έρευνας» και πωλούνται χωρίς κανονιστική έγκριση. Πολλά έχουν μελετηθεί εδώ και δεκαετίες σε εργαστηριακό περιβάλλον πρώιμου σταδίου, αλλά στερούνται ισχυρών κλινικών αποδεικτικών στοιχείων.
Παρά τις σημαντικές προόδους στην κατανόηση του τρόπου λειτουργίας των ανθρώπινων κυττάρων, παραμένει δύσκολο να διαχωρίσουμε τους πολλούς παράγοντες που συμβάλλουν στις πολύπλοκες λειτουργίες και στη συμπεριφορά τους, αναφέρει το άρθρο των Financial Times που υπογράφουν η Ελινορ Ολκοτ από το Πεκίνο (γράφει στους FT για την κινεζική τεχνολογία) και ο επιστημονικός συντάκτης της εφημερίδας Μάικλ Πιλ, από το Λονδίνο.
Το Epitalon έχει διαφημιστεί ως βοήθημα ύπνου, με βάση έρευνα που υποδηλώνει ότι μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή μελατονίνης, μιας ορμόνης που ρυθμίζει τους κιρκαδικούς ρυθμούς. Πιο φιλόδοξοι υποστηρικτές του υποστηρίζουν επίσης ότι μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση. Σε εργαστηριακές μελέτες έχει αποδειχθεί ότι το Epitalon επηρεάζει τα τελομερή, τα προστατευτικά «καλύμματα» στα άκρα των χρωμοσωμάτων (όπως τα πλαστικά άκρα στα κορδόνια των παπουτσιών).
Ο ρόλος των τελομερών είναι να προστατεύουν το DNA από τη φθορά και την αποδόμηση. Οταν μικραίνουν, τα κύτταρα οδηγούνται σε γήρανση. Η επιβράδυνση, λοιπόν, αυτής της διαδικασίας υποτίθεται ότι υποστηρίζει τη μακροζωία. Ωστόσο, δεν έχουν γίνει μεγάλες ανεξάρτητες δοκιμές ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο (placebo) που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα του Epitalon για τον ύπνο ή την παράταση της διάρκειας ζωής.
Επιπλέον, η πλήρης επίδρασή τους στο ανθρώπινο σώμα είναι ελάχιστα κατανοητή και η έρευνα του Ρόμπερτς επισήμανε ορισμένους πιθανούς κινδύνους. Ενώ φάνηκε ότι το Epitalon αυξάνει το μήκος των τελομερών σε υγιή κύτταρα, η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι φάνηκε επίσης να υποστηρίζει τη βιωσιμότητα των καρκινικών κυττάρων.
«Υπάρχει ο κίνδυνος η χρήση, ειδικά σε ηλικιωμένους, να επιταχύνει την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων», είπε ο βρετανός μοριακός βιολόγος και τόνισε ότι «μερικοί από τους influencers που επικαλούνται την έρευνά μου αγνόησαν αυτό το εύρημα».
Ομοίως, οι ερευνητές έχουν επισημάνει την πιθανότητα το BPC-157, ένα άλλο δημοφιλές πεπτίδιο που κυκλοφορεί ευρέως online, να επιταχύνει την ανάπτυξη του καρκίνου μεταφέροντας επιπλέον οξυγόνο στους όγκους. Προκλινικές μελέτες σε ζώα και καλλιέργειες κυττάρων έχουν δείξει ότι το BPC-157 μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή στους μύες και τους τένοντες και να επιταχύνει την επούλωση καταγμάτων. Αυτά τα ευρήματα το έχουν καταστήσει δημοφιλές μεταξύ των bodybuilders και των αθλητών υψηλής έντασης, και πολλοί χρήστες έχουν περιγράψει ταχύτερη επούλωση πληγών και συντομότερη ανάρρωση.
Ωστόσο, ο Ιγκαν Πέλταν, βιοχημικός και συνιδρυτής μιας νεοσύστατης εταιρείας βιοτεχνολογίας που αναπτύσσει θεραπείες για τη μετεμμηνοπαυσιακή παχυσαρκία, δήλωσε ότι τέτοιες μαρτυρίες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή. «Κάνουμε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές επειδή είναι πολύ εύκολο να ξεγελαστεί κανείς από το φαινόμενο placebo», είπε στους FT. «Κάποιοι αναφέρουν εξαιρετικά αποτελέσματα, αλλά δεν είναι σαφές τι τα προκαλεί. Δεν υπάρχει αντιπαράδειγμα που να δείχνει αν ο τραυματισμός θα είχε επουλωθεί γρηγορότερα ούτως ή άλλως, χωρίς το πεπτίδιο».
Ακόμη, εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα υπάρχει ενδιαφέρον για το GHK-Cu, ένα άλλο ανθρώπινο πεπτίδιο που συνδέεται με τον χαλκό και τα επίπεδά του μειώνονται με την ηλικία. Το 1973, σημειώνουν οι επιστημονικοί συντάκτες των FT, ερευνητές ανέφεραν στοιχεία που έδειχναν ότι επιτρέπει στον γερασμένο ανθρώπινο ηπατικό ιστό να παράγει πρωτεΐνες σαν πολύ νεότερος ιστός. Η έρευνα αυτή διεξήχθη από τον Λόρεν Πίκαρτ, έναν μηχανικό του στρατού που έγινε βιοχημικός και αναδείχτηκε σε κινητήρια δύναμη του τομέα.
Ο Πίκαρτ έβγαλε το GHK-Cu στην αγορά για την περιποίηση της επιδερμίδας και –πριν πεθάνει, το 2023– υποστήριξε ευρύτερες εφαρμογές του, όπως για την αντιμετώπιση της φλεγμονής του δέρματος, του επιθετικού μεταστατικού καρκίνου και της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, καθώς και εμφανείς ευεργετικές επιδράσεις στο νευρικό και πεπτικό σύστημα.
Το GHK-Cu διαφημίζεται και πωλείται ευρέως πλέον, ως καλλυντικό για τη μείωση των ρυτίδων και άλλων σημαδιών γήρανσης, προωθώντας την παραγωγή κολλαγόνου, μιας κρίσιμης δομικής πρωτεΐνης στο σώμα. Πράγματι, ορισμένες κλινικές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι το GHK-Cu βελτιώνει την εμφάνιση του γερασμένου δέρματος, αν και πολλά από τα κύρια ερευνητικά παραδείγματα ήταν σύντομα, μόλις 12 εβδομάδων, και αφορούσαν λιγότερα από 100 άτομα.
Επούλωση τραυμάτων έχει παρατηρηθεί σε κουνέλια, αρουραίους, ποντίκια και χοίρους, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη στοιχείων από κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για την περιποίηση της επιδερμίδας ή άλλες χρήσεις εκτός αυτής. «Εχουν γίνει πολλές προκλινικές μελέτες σε ζώα τα τελευταία 40 ή 50 χρόνια, αλλά τίποτα που να έχει προχωρήσει πέρα από αυτές όσον αφορά την εφαρμογή», δήλωσε η Ρέιτσελ Ντίκμαν, ερευνήτρια που εξετάζει πιθανά πεπτιδικά φάρμακα στο University College London.
Ενα άλλο φυσικό πεπτίδιο, το MOTS-c, φέρεται να προάγει τη λειτουργία των μιτοχονδρίων, δομών μέσα στα κύτταρα που παίζουν ζωτικό ρόλο, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ενέργειας. Ποντίκια διαφόρων ηλικιών που έλαβαν MOTS-c έδειξαν βελτιωμένες επιδόσεις στην άσκηση, τρέχοντας για μεγαλύτερους χρόνους και αποστάσεις. Ωστόσο, τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το MOTS-c έχει ανάλογο αποτέλεσμα στους ανθρώπους ή διαθέτει οποιεσδήποτε ευρύτερες ιδιότητες αντιγήρανσης είναι ελάχιστα.
Μια ανάλυση από νευροεπιστήμονες στο Ιδρυμα Ανακάλυψης Φαρμάκων για το Αλτσχάιμερ (ADDF) διαπίστωσε ότι τα συμπληρώματα MOTS-c «μπορεί να έχουν αναζωογονητικά αποτελέσματα», αλλά αυτό δεν είχε αποδειχθεί σε ανθρώπους. Επίσης, η θεραπευτική τους ασφάλεια δεν είχε τεκμηριωθεί, ανέφερε η ανασκόπηση.
Το γεγονός ότι μια ουσία παράγεται από το σώμα δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλής ή αποτελεσματική εάν εγχυθεί, λένε οι επιστήμονες. Είναι «πολύ συνηθισμένο» οι φαινομενικά πολλά υποσχόμενες θεραπείες να μην καταφέρνουν να περάσουν από εργαστηριακές ή ζωικές δοκιμές σε ανθρώπους, δήλωσε η Ρέιτσελ Ντίκμαν. «Ενας παράγοντας που συμβάλλει στο γιατί τόσο λίγα φάρμακα φτάνουν στην αγορά είναι ότι βλέπουμε κάτι στο εργαστήριο, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται ποτέ ούτε καν σε μελέτες ασφάλειας, πόσο μάλλον σε πραγματική αποτελεσματικότητα σε ανθρώπους», εξήγησε.
Στο μεταξύ, οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες έχουν ελάχιστα κίνητρα να χρηματοδοτήσουν δαπανηρές μελέτες σε ανθρώπους για πεπτίδια, οι οποίες συνετέθησαν για πρώτη φορά πριν από δεκαετίες. «Η φαρμακευτική βιομηχανία δεν αγγίζει το Epitalon, δεδομένου ότι υπάρχει εδώ και 30 χρόνια, οπότε δεν μπορούν να το κατοχυρώσουν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας», δήλωσε σχετικά στους Financial Times ο Τέρι Ρόμπερτς. «Η χρηματοδότηση αυτής της έρευνας δεν έχει κανένα εμπορικό όφελος για αυτούς», πρόσθεσε.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News