Η διαλειμματική νηστεία και η κετογονική δίαιτα υπόσχονται πολλά κατά του Αλτσχάιμερ, απαιτούν όμως εξατομικευμένη προσέγγιση και περαιτέρω μελέτη.Μεσογειακού τύπου δίαιτες: Ποικιλία θρεπτικών συστατικών
Οι δίαιτες αυτές περιλαμβάνουν Μεσογειακή διατροφή, διαιτητικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της υπέρτασης (Dietary Approaches to Stop Hypertension -DASH) και Μεσογειακή παρέμβαση DASH για τη καθυστέρηση νευροεκφυλισμού (Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay -MIND).
MeDi, DASH, MIND: Δίνουν έμφαση σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως, άπαχες πρωτεΐνες και υγιή λιπαρά, παρέχοντας αντιοξειδωτικά, ω-3 λιπαρά οξέα και πολυφαινόλες.
Παρατηρητικές και παρεμβατικές μελέτες συσχετίζουν αυτές τις δίαιτες με μειωμένο κίνδυνο νόσου Alzheimer, επιβράδυνση της γνωστικής πτώσης και βελτιωμένο αγγειακό και ινσουλινοεξαρτώμενο προφίλ.
Βιοδείκτες & απεικόνιση: Ελεγχόμενες δοκιμές δείχνουν μείωση εναπόθεσης του αμυλοειδούς-β, διατήρηση του όγκου ιπποκάμπου (περιοχή του εγκεφάλου που εμπλέκεται στην μνήμη) και χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, ενώ τα αποτελέσματα για την tau είναι μικτά. Ένα τριετές πρωτόκολλο MIND με ήπιο περιορισμό θερμίδων έφερε μέτριες γνωστικές βελτιώσεις.
Διαβάστε επίσης: Αλτσχάιμερ: Νέα απεικονιστική εξέταση μπορεί να βελτιώσει τη διάγνωση σε διαφορετικούς πληθυσμούς
Μηχανισμοί δράσης του διατροφικού περιορισμού
- Μεταβολική ισορροπία: Ο διατροφικός περιορισμός ενισχύει τη χρήση κετονών και την ευαισθησία στην ινσουλίνη, αντισταθμίζοντας τα χαρακτηριστικά «τύπου 3 διαβήτη» της νόσου Αλτσχάιμερ.
- Καταστολή φλεγμονής: Ο διατροφικός περιορισμός μειώνει τη φλεγμονή.
- Ενίσχυση αυτοφαγίας: Ενεργοποιεί την αυτοφαγία και μέσω αυτής διευκολύνεται η απομάκρυνση συσσωρευμένων πρωτεϊνών.
- Αντιμετώπιση οξειδωτικού στρες: Ο διατροφικός περιορισμός μειώνει τις ενεργές μορφές οξυγόνου, διατηρεί τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και αυξάνει τα ενδογενή αντιοξειδωτικά.
- Άξονας εντέρου–εγκεφάλου: Ο διατροφικός περιορισμός μεταβάλλει το μικροβίωμα, παράγοντας μεταβολίτες που επηρεάζουν τη φλεγμονή και την παραγωγή αμυλοειδούς-β.
- Επαναρύθμιση βιολογικών ρυθμών: Ο χρονικός περιορισμός σίτισης συγχρονίζει τα γεύματα με τα εσωτερικά βιολογικά ρολόγια, βελτιώνοντας τον ύπνο και κάθαρση τοξινών μέσω του γλυμφατικού συστήματος.
«Ο διατροφικός περιορισμός παρέχει ποικίλες στρατηγικές για την αντιμετώπιση των βασικών παθοφυσιολογικών μηχανισμών της νόσου Αλτσχάιμερ — συσσώρευση αμυλοειδούς-β και tau, φλεγμονή, οξειδωτική βλάβη, αδυναμία αυτοφαγίας, ενεργειακή ανισορροπία και διαταραχή του ύπνου.
»Τα πειραματικά δεδομένα σε ζώα υποστηρίζουν ισχυρά τον προστατευτικό ρόλο του διατροφικού περιορισμού, ενώ οι πρώιμες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους σημειώνουν μεταβολικά και γνωστικά οφέλη.
»Ωστόσο, η ασφαλής εφαρμογή του διατροφικού περιορισμού σε ασθενείς με νόσο Alzheimer απαιτεί εξατομικευμένα πρωτόκολλα, προσοχή στον κίνδυνο υποσιτισμού των ηλικιωμένων και εκτενείς, μακροχρόνιες κλινικές μελέτες.
»Μελλοντική έρευνα θα πρέπει να ενσωματώσει σύγχρονες πειραματικές προσεγγίσεις για τη βελτιστοποίηση των μεθόδων διατροφικού περιορισμού ή την ανάπτυξη μορίων που μιμούνται τα οφέλη του περιορισμού θερμίδων χωρίς την ανάγκη αυστηρών διαιτητικών περιορισμών, ανοίγοντας νέους δρόμους για την πρόληψη και θεραπεία της νόσου Alzheimer» καταλήγει η κ. Ευθυμιοπούλου.
Φωτογραφία: istock