
Τα μαγικά μανιτάρια είναι περισσότερο γνωστά για την πρόκληση παραισθήσεων και τη μεταβολή της αίσθησης της πραγματικότητας των ανθρώπων παρά για τη θεραπεία εγκεφαλικών παθήσεων. Οι περισσότεροι άνθρωποι τα συνδέουν με το «τριπάρισμα» (tripping) παρά με τη νόσο του Αλτσχάιμερ.
Αλλά μια αναφορά σχετικά με μια μεμονωμένη ασθενή ώθησε τους επιστήμονες να αναρωτηθούν εάν η ψιλοκυβίνη, η ψυχεδελική ένωση στα μαγικά μανιτάρια, θα μπορούσε να έχει απροσδόκητες επιδράσεις στον γηράσκοντα εγκέφαλο.
Η αναφορά περιγράφει αλλαγές που παρατηρήθηκαν σε μια Ιαπωνοαμερικανίδα γυναίκα γύρω στα 80 της με προχωρημένη νόσο του Αλτσχάιμερ, αφού έλαβε μανιτάρια που περιείχαν ψιλοκυβίνη. Η άνοια είναι ένας ευρύς όρος για συμπτώματα που επηρεάζουν τη μνήμη, τη σκέψη και την καθημερινή αυτονομία. Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι η πιο κοινή αιτία της.
Η γυναίκα είχε βιώσει προοδευτική έκπτωση για μια δεκαετία. Για τα προηγούμενα πέντε χρόνια, επικοινωνούσε σε μεγάλο βαθμό χρησιμοποιώντας μεμονωμένες λέξεις και βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε άλλους για την καθημερινή της φροντίδα. Δυσκολευόταν επίσης να περπατήσει και να ντυθεί μόνη της και εμφάνιζε χρόνια ακράτεια ούρων.
Έλαβε 5 γραμμάρια μανιταριών που περιείχαν ψιλοκυβίνη. Η ακριβής ποσότητα ψιλοκυβίνης είναι ασαφής επειδή η δραστικότητα των μανιταριών ποικίλλει. Κατά τη διάρκεια της εμπειρίας, ίδρωσε έντονα και εισήλθε σε μια παρατεταμένη κατάσταση που έμοιαζε με ύπνο. Περίπου 19 ώρες αργότερα, άρχισε να μιλά αυθόρμητα και να ανακαλεί αναμνήσεις από τη δική της ζωή.
Τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, οι φροντιστές ανέφεραν ότι φαινόταν πιο διαυγής, αναγνώριζε μέλη της οικογένειας, περπατούσε πιο ανεξάρτητα, άρχισε να ντύνεται μόνη της και ανέκτησε την εγκράτεια των ούρων. Έναν μήνα αργότερα, έλαβε μια δεύτερη συνεδρία υπό επίβλεψη με 3 γραμμάρια μανιταριών και εμφανίστηκε και πάλι πιο εκφραστική και ευκίνητη.
Η περίπτωση έχει προκαλέσει συγκρίσεις με το βιβλίο του νευρολόγου Όλιβερ Σακς (Oliver Sacks) του 1973, Ξυπνήματα (Awakenings), το οποίο περιέγραφε ασθενείς που ανέκτησαν απροσδόκητα χαμένες ικανότητες μετά από θεραπεία με το φάρμακο για το Πάρκινσον L-dopa, γνωστό και ως λεβοντόπα. Οι ασθένειες και τα φάρμακα είναι εντελώς διαφορετικά. Και τα δύο εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το πόση λειτουργία μπορεί να παραμένει κρυμμένη μέσα σε έναν κατεστραμμένο εγκέφαλο.
Ωστόσο, η αναφορά δεν δείχνει ότι τα ψυχεδελικά αναστρέφουν τη νόσο του Αλτσχάιμερ.
Αφορούσε ένα άτομο, αντί για μια ελεγχόμενη κλινική δοκιμή. Η διάγνωσή της βασίστηκε στο κλινικό της ιστορικό, αντί να επιβεβαιωθεί με τη χρήση βιοδεικτών: βιολογικών ενδείξεων της νόσου του Αλτσχάιμερ που μπορούν να ανιχνευθούν με εξετάσεις όπως εγκεφαλικές απεικονίσεις ή ανάλυση εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Δεν υπήρχε ομάδα σύγκρισης ούτε τυποποιημένος έλεγχος της μνήμης και της σκέψης πριν και μετά τη θεραπεία. Οι παρατηρήσεις βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό σε αναφορές από φροντιστές και μέλη της οικογένειας.
Η νόσος του Αλτσχάιμερ περιλαμβάνει ανώμαλες πρωτεΐνες, φλεγμονή, βλάβες στις συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και, τελικά, τον θάνατο των νευρώνων ή νευρικών κυττάρων. Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η ψιλοκυβίνη ανέστρεψε αυτές τις υποκείμενες διαδικασίες της νόσου.
Οι συγγραφείς υποδεικνύουν ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί να άλλαξε προσωρινά την επικοινωνία μεταξύ των επιζώντων εγκεφαλικών δικτύων: ομάδων εγκεφαλικών περιοχών που συνεργάζονται. Αυτό θα μπορούσε να έχει καταστήσει ορισμένες ικανότητες πιο προσβάσιμες για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Επειδή η αναφορά δεν περιλάμβανε εγκεφαλικές απεικονίσεις, αυτή παραμένει μια μη ελεγχθείσα υπόθεση.
Οι επιστήμονες ενδιαφέρονται για αυτή την πιθανότητα εν μέρει λόγω της ικανότητας του εγκεφάλου να προσαρμόζεται.
Για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι ο ενήλικος εγκέφαλος ήταν σχετικά σταθερός. Είναι πλέον γνωστό ότι ο εγκέφαλος μπορεί να αναδιοργανώνεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής. Νέες συνδέσεις μπορούν να σχηματιστούν και τα δίκτυα μπορούν να αλλάξουν ως απόκριση στην εμπειρία.
Αυτή η διαδικασία, γνωστή ως νευροπλαστικότητα, υποστηρίζει τη μάθηση, τη μνήμη και την ανάρρωση από τραυματισμούς. Γενικά καθίσταται λιγότερο αποτελεσματική με τη γήρανση και την άνοια.
Η ψιλοκυβίνη δρα κυρίως μέσω ενός υποδοχέα σεροτονίνης που ονομάζεται 5-HT2A. Η σεροτονίνη είναι ένας χημικός αγγελιοφόρος που εμπλέκεται στη διάθεση, την αντίληψη και άλλες λειτουργίες. Οι υποδοχείς είναι πρωτεΐνες που επιτρέπουν στα κύτταρα να ανταποκρίνονται σε χημικά σήματα.
Μελέτες σε ζώα υποδεικνύουν ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί να ενθαρρύνει τον σχηματισμό δενδριτικών ακάνθων: μικροσκοπικών προεξοχών στα νευρικά κύτταρα που τα βοηθούν να επικοινωνούν. Τα ψυχεδελικά μπορεί επίσης να επηρεάζουν μονοπάτια σηματοδότησης που περιλαμβάνουν τον εγκεφαλικό νευροτροφικό παράγοντα, ή BDNF, μια πρωτεΐνη που εμπλέκεται στη διατήρηση των συνδέσεων των νευρικών κυττάρων.
Μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου υποδεικνύουν ότι η ψιλοκυβίνη αλλάζει προσωρινά την επικοινωνία μεταξύ εγκεφαλικών δικτύων μεγάλης κλίμακας. Ορισμένα δίκτυα διαχωρίζονται λιγότερο άκαμπτα, ενώ γνώριμα μοτίβα δραστηριότητας διαταράσσονται.
Την τελευταία δεκαετία, οι κλινικές δοκιμές έχουν δώσει υποσχόμενα αποτελέσματα στην κατάθλιψη. Μικρότερες μελέτες έχουν επίσης εξετάσει τη θεραπεία υποβοηθούμενη από ψιλοκυβίνη για το άγχος και ορισμένες μορφές εθισμού.
Άλλες έρευνες έχουν διερευνήσει πιθανές αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις. Αυτό είναι σημαντικό επειδή η χρόνια φλεγμονή θεωρείται ότι συμβάλλει στη νόσο του Αλτσχάιμερ και σε άλλες νευροεκφυλιστικές διαταραχές: παθήσεις στις οποίες τα νευρικά κύτταρα σταδιακά υφίστανται βλάβη ή πεθαίνουν.
Οι εργαστηριακές έρευνες και οι έρευνες σε ζώα υποδεικνύουν επομένως ότι τα ψυχεδελικά μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη των νευρικών κυττάρων, τη φλεγμονή και τη δραστηριότητα των εγκεφαλικών δικτύων. Το κατά πόσον αυτές οι επιδράσεις συμβαίνουν σε ανθρώπους με νόσο του Αλτσχάιμερ παραμένει άγνωστο.
Ξεχωριστή έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ εξετάζει πώς η ψιλοκυβίνη επηρεάζει γνωστικά υγιείς ενήλικες ηλικίας 60 έως 85 ετών. Η μελέτη δεν εξετάζει μια θεραπεία για την άνοια. Οι συμμετέχοντες θα λάβουν συνθετική ψιλοκυβίνη και θα υποβληθούν σε εγκεφαλικές απεικονίσεις και εξετάσεις μνήμης και σκέψης.
Υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για προσοχή.
Η ψιλοκυβίνη δεν είναι χωρίς κινδύνους. Οι ψυχεδελικές εμπειρίες μπορεί να είναι τρομακτικές και αποπροσανατολιστικές, ιδιαίτερα για ευάλωτα άτομα. Οι ηλικιωμένοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κίνδυνο πτώσεων, καρδιακών και κυκλοφορικών προβλημάτων και αλληλεπιδράσεων με φαρμακευτικές αγωγές.
Η γυναίκα εμφάνισε έντονη εφίδρωση, πιθανώς υψηλή θερμοκρασία σώματος και παρατεταμένη κατάσταση που έμοιαζε με ύπνο. Η απουσία μακροχρόνιων επιπλοκών δεν αποδεικνύει ότι η προσέγγιση είναι ασφαλής.
Θα ήταν επικίνδυνο να ερμηνευθεί η αναφορά ως λόγος για πειραματισμό με ψυχεδελικά μανιτάρια εκτός ενός στενά εποπτευόμενου ερευνητικού ή κλινικού πλαισίου.
Η περίπτωση εγείρει μια πιθανότητα: ακόμη και μετά από χρόνια σοβαρής γνωστικής έκπτωσης, ορισμένες ικανότητες μπορεί να παραμένουν προσωρινά προσβάσιμες. Το αν η ψιλοκυβίνη διαδραμάτισε άμεσο ρόλο, πώς μπορεί να το έκανε αυτό και αν παρόμοιες επιδράσεις θα μπορούσαν να αναπαραχθούν σε άλλους ανθρώπους παραμένουν άγνωστα. Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα θα απαιτήσει ελεγχόμενη έρευνα.
.



