Ξεχνάτε ονόματα, δυσκολεύεστε να βρείτε τη σωστή λέξη ή αισθάνεστε ότι σκέφτεστε πιο αργά από ό,τι παλαιότερα; Η πνευματική «θολούρα» (brain fog) ή εγκεφαλική ομίχλη μπορεί να εμφανιστεί κατά την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση. Σύμφωνα με ειδικούς, οι ασκήσεις του εγκεφάλου είναι πιθανότερο να βοηθήσουν όταν ανταποκρίνονται στη συγκεκριμένη δυσκολία που αντιμετωπίζει κάποιος.
Τι είναι το brain fog και πώς συνδέεται με την εμμηνόπαυση
Η πνευματική θολούρα (brain fog) δεν αποτελεί από μόνη της συγκεκριμένη διάγνωση. Είναι ένας όρος που περιγράφει εμπειρίες όπως η δυσκολία συγκέντρωσης, η αφηρημάδα, η αργή σκέψη και η δυσκολία ανάκλησης λέξεων ή ονομάτων.
Ορισμένες γυναίκες παρατηρούν τέτοιες αλλαγές κατά την περιεμμηνόπαυση, τη μεταβατική περίοδο πριν από την εμμηνόπαυση, αλλά και μετά.
Οι ορμονικές μεταβολές, ιδιαίτερα οι αλλαγές στα επίπεδα των οιστρογόνων, ενδέχεται να επηρεάζουν ορισμένες γνωστικές λειτουργίες. Οι δυσκολίες αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι μειώνεται συνολικά η νοημοσύνη ή ότι αναπτύσσεται κάποια νευρολογική νόσος.
Παράλληλα, ο ύπνος, το άγχος, η διάθεση και άλλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη μνήμη και τη συγκέντρωση. Επομένως, δεν πρέπει να αποδίδεται κάθε αλλαγή στη σκέψη αποκλειστικά στην εμμηνόπαυση.
Γιατί ξεχνάμε μια λέξη ενώ τη γνωρίζουμε;
Για να κατανοήσουμε την πνευματική θολούρα, είναι χρήσιμο να ξεχωρίσουμε δύο βασικές διαδικασίες της μνήμης.
- Κωδικοποίηση: Ο εγκέφαλος προσλαμβάνει μια νέα πληροφορία και την αποθηκεύει.
- Ανάκληση: Ο εγκέφαλος αναζητά και επαναφέρει μια πληροφορία που έχει ήδη αποθηκευτεί.
Μερικές φορές γνωρίζουμε πολύ καλά ένα όνομα, αλλά δυσκολευόμαστε να το θυμηθούμε τη στιγμή που το χρειαζόμαστε. Μπορεί, για παράδειγμα, να συναντήσουμε έναν γνωστό και να μην μπορούμε να ανακαλέσουμε αμέσως το όνομά του, παρότι το θυμόμαστε λίγο αργότερα.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η πληροφορία έχει χαθεί από τη μνήμη. Μπορεί να υπάρχει δυσκολία στην ανάκτησή της εκείνη τη στιγμή. Η ακριβής αιτία, ωστόσο, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Τρεις απλές ασκήσεις για την ανάκληση λέξεων
Αν δυσκολεύεστε περιστασιακά να βρείτε μια λέξη ή θέλετε να εξασκείτε τη λεκτική σας ευχέρεια, υπάρχουν απλές δραστηριότητες που μπορείτε να δοκιμάσετε στην καθημερινότητά σας.
1. Βρείτε όσο το δυνατόν περισσότερες λέξεις σε ένα λεπτό
Βάλτε χρονόμετρο για 60 δευτερόλεπτα και προσπαθήστε να αναφέρετε όσο περισσότερα ζώα, φρούτα, λαχανικά ή αντικείμενα μπορείτε.
Για παράδειγμα, αν επιλέξετε τα ζώα, μπορείτε να ξεκινήσετε με τις λέξεις «γάτα», «σκύλος», «άλογο» και «ελέφαντας» και να συνεχίσετε μέχρι να τελειώσει ο χρόνος.
Η άσκηση εξασκεί τη γρήγορη ανάκληση λέξεων και τη λεκτική ευχέρεια. Δεν αποτελεί, ωστόσο, αποδεδειγμένη θεραπεία για την πνευματική θολούρα.
2. Διαβάστε ένα σύντομο κείμενο και περιγράψτε το με δικά σας λόγια
Επιλέξτε ένα μικρό άρθρο ή μια παράγραφο από ένα βιβλίο. Αφού το διαβάσετε, προσπαθήστε να συνοψίσετε προφορικά το βασικό νόημα σε δύο ή τρεις προτάσεις.
Με αυτόν τον τρόπο εξασκείτε την κατανόηση, την οργάνωση των πληροφοριών και την ανάκληση λέξεων.
Δεν χρειάζεται να βιάζεστε υπερβολικά. Στόχος είναι να διατηρείτε το νόημα και να εκφράζεστε με σαφήνεια.
3. Ονομάστε αντικείμενα γρήγορα
Χρησιμοποιήστε φωτογραφίες ή κάρτες με καθημερινά αντικείμενα και προσπαθήστε να πείτε γρήγορα το όνομα καθενός. Μπορείτε επίσης να κοιτάξετε γύρω σας και να ονομάσετε αντικείμενα που βλέπετε στο δωμάτιο.
Αν μια λέξη δεν έρχεται αμέσως στο μυαλό, δώστε στον εαυτό σας λίγο χρόνο και συνεχίστε χωρίς άγχος.
Η συγκεκριμένη δραστηριότητα μπορεί να αποτελέσει έναν απλό τρόπο εξάσκησης της ονομασίας αντικειμένων και της λεκτικής ανάκλησης.
Πότε χρειάζεται να μιλήσετε με γιατρό;
Η περιστασιακή δυσκολία ανάκλησης μιας λέξης μπορεί να συμβεί σε πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα σε περιόδους κόπωσης ή άγχους. Ωστόσο, όταν τα προβλήματα μνήμης ή συγκέντρωσης επιμένουν, επιδεινώνονται ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, είναι σημαντικό να αξιολογούνται από επαγγελματία υγείας.
Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει πιθανούς παράγοντες, όπως οι διαταραχές ύπνου, η διάθεση, τα φάρμακα, ορισμένες ελλείψεις ή άλλα προβλήματα υγείας. Αν οι δυσκολίες εμφανίζονται κατά την περιεμμηνόπαυση ή την εμμηνόπαυση, μπορεί να συζητηθεί και ο πιθανός ρόλος των ορμονικών αλλαγών.
Εάν παρουσιαστεί ξαφνικά δυσκολία στην ομιλία ή στην κατανόηση, ιδιαίτερα μαζί με αδυναμία στο πρόσωπο ή σε ένα άκρο, χρειάζεται άμεση επείγουσα ιατρική αξιολόγηση.