Ο ύπνος είναι σημαντικός για τον οργανισμό μας σε πολλά επίπεδα. Η έλλειψή του δεν επηρεάζει μόνο τη συγκέντρωση και τη διάθεσή μας, αλλά μπορεί να μειώσει και τη σωματική μας αντοχή. Νέα μελέτη δείχνει ότι όταν κοιμόμαστε λιγότερο από τέσσερις ώρες, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσπάθεια, ακόμη κι όταν οι μύες μας δεν κουράζονται πιο γρήγορα.
Κακός ύπνος και δυσκολία εγκεφάλου
Η σωματική κόπωση συνδέεται συχνά με την εξάντληση των μυών, οι οποίοι καταναλώνουν ενέργεια κατά τη διάρκεια της άσκησης. Ωστόσο, σημαντικό ρόλο παίζει και ο εγκέφαλος, ο οποίος ρυθμίζει τα νευρικά σήματα που μεταδίδονται στους μυς και καθορίζουν για πόσο μπορούμε να συνεχίσουμε μια δραστηριότητα.
Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται κεντρική κόπωση. Όταν ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να διατηρήσει την απαιτούμενη προσπάθεια, μπορεί να περιορίσει τα σήματα που στέλνει στους μυς, προκαλώντας την αίσθηση της εξάντλησης, ακόμη κι αν οι ίδιοι οι μυϊκοί ιστοί θα μπορούσαν να συνεχίσουν να λειτουργούν.
Τι έδειξε η μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Psychophysiology, εξέτασε 35 υγιείς άνδρες φοιτητές, οι οποίοι ασχολούνταν συστηματικά με την προπόνηση δύναμης.
Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε δύο διαφορετικές συνθήκες ύπνου. Στην πρώτη, κοιμήθηκαν περισσότερες από επτά ώρες, ενώ στη δεύτερη περιορίστηκαν σε λιγότερες από τέσσερις, καθώς παρέμειναν ξύπνιοι έως τις 3 τα ξημερώματα και ξύπνησαν στις 7 το πρωί.
Μετά από κάθε συνθήκη, οι ερευνητές κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα των συμμετεχόντων. Στη συνέχεια, τους ζήτησαν να διατηρήσουν το δεξί τους χέρι λυγισμένο σε γωνία 90 μοιρών, κρατώντας αντίσταση ίση με το 30% της μέγιστης δύναμης του δικεφάλου τους, μέχρι να μην μπορούν να συνεχίσουν.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μετά τον περιορισμένο ύπνο οι συμμετέχοντες εξαντλούνταν πολύ πιο γρήγορα. Ωστόσο, οι μετρήσεις της ηλεκτρικής δραστηριότητας των μυών δεν έδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στον ρυθμό της περιφερικής μυϊκής κόπωσης.
Λιγότερος ύπνος, λιγότερη αντοχή
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η έλλειψη ύπνου άλλαζε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούσαν μεταξύ τους διαφορετικά δίκτυα του εγκεφάλου. Αυτά σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με την προσοχή, την επεξεργασία αισθητηριακών πληροφοριών και τον συντονισμό των κινήσεων.
Όταν οι συμμετέχοντες είχαν κοιμηθεί λίγο, η επικοινωνία μεταξύ ορισμένων δικτύων εξασθενούσε κατά τη διάρκεια της σωματικής προσπάθειας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό ενδέχεται να δυσκολεύει τον εγκέφαλο να συνδυάσει τις πληροφορίες που λαμβάνει από τους μυς με τα νευρικά σήματα που απαιτούνται για τη διατήρηση της σύσπασης. Με άλλα λόγια, η μειωμένη αντοχή μπορεί να μην οφείλεται αποκλειστικά στους μυς, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος συντονίζει την προσπάθεια.
Τι πρέπει να κρατήσουμε
Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία του επαρκούς ύπνου για τη σωματική απόδοση. Ωστόσο, έχει σημαντικούς περιορισμούς: το δείγμα ήταν μικρό και αποτελούνταν αποκλειστικά από νεαρούς άνδρες, ενώ εξετάστηκε μόνο μία νύχτα σοβαρού περιορισμού ύπνου και ένα συγκεκριμένο είδος μυϊκής προσπάθειας.
Επομένως, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι κάθε μορφή άσκησης επηρεάζεται με τον ίδιο τρόπο ούτε ότι η χρόνια έλλειψη ύπνου έχει ακριβώς τις ίδιες επιπτώσεις. Δείχνουν, όμως, ότι ο ύπνος μπορεί να επηρεάζει την αντοχή μέσω αλλαγών στη λειτουργία του εγκεφάλου, πέρα από την επίδρασή του στους ίδιους τους μυς.