Η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί το τέλος της αναπαραγωγικής λειτουργίας των ωοθηκών. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι σταματά και κάθε βιολογική τους δραστηριότητα. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι ο ιστός τους συνεχίζει να μεταβάλλεται για δεκαετίες, ανοίγοντας τη συζήτηση για έναν ρόλο που έχει διερευνηθεί λιγότερο, τη συμμετοχή τους στις διαδικασίες της γήρανσης.
Επιστήμονες του Πανεπιστημίου Northwestern και του Ινστιτούτου Buck για την Έρευνα της Γήρανσης εξέτασαν υγιή ωοθηκικό ιστό από 28 γυναίκες ηλικίας 50 έως 75 ετών. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Aging Cell, αμφισβητούν την εικόνα των ωοθηκών ως οργάνων που, μετά το τέλος της γονιμότητας, παραμένουν κυρίως αμετάβλητα και αδρανή.
Τι συμβαίνει μετά την εμμηνόπαυση
Οι συμμετέχουσες χωρίστηκαν σε τρεις ηλικιακές ομάδες: 50–59, 60–69 και 70 ετών και άνω. Οι ωοθήκες είχαν αφαιρεθεί χειρουργικά για διαφορετικούς λόγους, αλλά τα δείγματα που αναλύθηκαν δεν παρουσίαζαν παθολογικές αλλοιώσεις.
Με τη βοήθεια της φασματομετρίας μάζας, μιας μεθόδου που επιτρέπει την αναγνώριση και τη μέτρηση πρωτεϊνών, οι ερευνητές εξέτασαν χιλιάδες πρωτεΐνες του ιστού. Οι πρωτεΐνες συμμετέχουν σε πλήθος κυτταρικών λειτουργιών, επομένως οι διαφορές στην ποσότητά τους μπορούν να δώσουν στοιχεία για τις βιολογικές διεργασίες ενός οργάνου.
Η σύγκριση αποκάλυψε διαφορετικά μοριακά χαρακτηριστικά ανά ηλικιακή ομάδα. Επειδή, ωστόσο, εξετάστηκαν διαφορετικές γυναίκες και όχι οι ίδιες σε βάθος χρόνου, η μελέτη καταγράφει διαφορές που συνδέονται με την ηλικία, χωρίς να παρακολουθεί την πορεία κάθε περίπτωσης ξεχωριστά.
Ένα όργανο που συνεχίζει να αλλάζει
Στα δείγματα γυναικών 50–59 ετών ήταν πιο άφθονες οι πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη ρύθμιση της κυτταρικής λειτουργίας και τη διατήρηση της δομής του ιστού. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, ξεχώριζαν περισσότερο πρωτεΐνες που συνδέονται με τον μεταβολισμό, την ανοσολογική δραστηριότητα και τη φλεγμονή.
Αλλαγές παρατηρήθηκαν επίσης στο «πλέγμα» που περιβάλλει και στηρίζει τα κύτταρα, τη λεγόμενη εξωκυττάρια μήτρα. Η εικόνα ήταν εκείνη ενός ιστού που συνεχίζει να αναδιαμορφώνεται. Αντίστοιχες ενδείξεις είχαν προκύψει και από προηγούμενη έρευνα της ομάδας σε πειραματόζωα.
Όπως επισημαίνει η ερευνήτρια Francesca Duncan, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα τι ακριβώς κάνουν οι ωοθήκες μετά την εμμηνόπαυση και αν οι αλλαγές τους είναι ωφέλιμες, επιβαρυντικές ή απλώς μέρος της φυσιολογικής γήρανσης.
Τι κρατάμε
Η μελέτη καταγράφει διαφορές στη σύσταση και τη λειτουργία του ωοθηκικού ιστού ανά ηλικιακή ομάδα, χωρίς να αποσαφηνίζει ακόμη τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές για την υγεία των γυναικών. Επειδή η έρευνα ήταν μικρή και βασίστηκε σε δείγματα από διαφορετικές γυναίκες, χρειάζονται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα και να διευκρινιστεί η σημασία τους.
Ανοίγουν όμως, τον δρόμο για περαιτέρω διερεύνηση και μας υπενθυμίζουν ότι η γυναικεία υγεία δεν παύει να χρειάζεται φροντίδα μετά τα αναπαραγωγικά χρόνια.