Για πολλά χρόνια, η ΔΕΠΥ θεωρούνταν ένα αποκλειστικά «παιδικό πρόβλημα». Σήμερα, όμως, γνωρίζουμε ότι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας ακολουθεί το άτομο στην ενήλικη ζωή, θέτοντας νέες προκλήσεις.
Η ΔΕΠΥ αποτελεί μια διά βίου νευροαναπτυξιακή διαταραχή, της οποίας η κλινική εικόνα μεταβάλλεται αλλά δεν εξαφανίζεται με την πάροδο των ετών. Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, οι επιστήμονες στρέφουν πλέον το ενδιαφέρον τους στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της διαταραχής στην υγεία και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων καθώς μεγαλώνουν.
Πρόσφατη μεγάλη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 187.000 άνθρωποι ηλικίας 50 ετών και άνω στις ΗΠΑ, εξέτασε αν υπάρχει σχέση ανάμεσα στη ΔΕΠΥ και στην εμφάνιση άνοιας ή ήπιας γνωστικής διαταραχής, μιας κατάστασης που μπορεί να επηρεάσει τη μνήμη και άλλες νοητικές λειτουργίες.
Τι σχέση έχουν ΔΕΠΥ και άνοια;
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με καταγεγραμμένη διάγνωση ΔΕΠΥ εμφάνιζαν συχνότερα προβλήματα γνωστικής λειτουργίας σε σύγκριση με όσους δεν είχαν τη διάγνωση. Στην αρχική ανάλυση, η πιθανότητα ήταν πάνω από τετραπλάσια. Όταν, όμως, οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη περισσότερους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάζουν το αποτέλεσμα, η διαφορά μειώθηκε. Στην αυστηρότερη ανάλυση, ο κίνδυνος παρέμενε λίγο περισσότερο από διπλάσιος.
Συνολικά, προβλήματα μνήμης και σκέψης εμφάνισε το 6,7% των συμμετεχόντων με ΔΕΠΥ, έναντι 3,4% όσων δεν είχαν τη διάγνωση. Τα ποσοστά αυτά αφορούν τη συγκεκριμένη ομάδα και την περίοδο που εξετάστηκε· δεν σημαίνουν ότι κάθε άνθρωπος με ΔΕΠΥ θα εμφανίσει γνωστική έκπτωση.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης γενετικά δεδομένα και εντόπισαν μια αντίστοιχη τάση: τα άτομα με περισσότερες γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ είχαν περίπου 35% υψηλότερο κίνδυνο γνωστικής διαταραχής σε σύγκριση με εκείνα που είχαν τις λιγότερες. Ωστόσο, τέτοιες γενετικές βαθμολογίες δεν αποτελούν διάγνωση και δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι η ΔΕΠΥ ευθύνεται για την εμφάνιση των προβλημάτων.
Χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Psychiatry, προσθέτει νέα στοιχεία σε ένα πεδίο που δεν έχει μελετηθεί επαρκώς. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται μακροχρόνιες μελέτες για να διευκρινιστεί πώς συνδέεται η ΔΕΠΥ με τη γνωστική υγεία στην τρίτη ηλικία και ποιος είναι ο ρόλος της θεραπείας.
Για τους ανθρώπους που έχουν ΔΕΠΥ, τα αποτελέσματα δεν αποτελούν λόγο πανικού ούτε πρόβλεψη ότι θα εμφανίσουν άνοια. Αντίθετα, ενισχύουν τη σημασία της παρακολούθησης της συνολικής υγείας και της συζήτησης με τον γιατρό για τυχόν επίμονες αλλαγές στη μνήμη, στη συγκέντρωση ή στη σκέψη.
Η σχέση ανάμεσα στη ΔΕΠΥ και στη γνωστική έκπτωση παραμένει υπό διερεύνηση. Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι αξίζει να εξεταστεί πιο προσεκτικά, χωρίς τα μέχρι τώρα στοιχεία να δικαιολογούν βέβαια συμπεράσματα για το μέλλον κάθε ανθρώπου.