Πέρα από το «λευκό λίπος» που συσσωρεύεται στην κοιλιά και τα παχάκια μιας, το ανθρώπινο σώμα περιέχει επίσης το ελάχιστα γνωστό «καφέ λίπος», το οποίο κανονικά ενεργοποιείται όταν κάνει κρύο και καίει θερμίδες για να μας ζεστάνει.
Οι επιστήμονες πίστευαν κάποτε ότι αυτή η μορφή υπάρχει μόνο στα μωρά για να τα κρατά ζεστά. Σήμερα όμως είναι γνωστό ότι το καφέ λίπος διατηρείται ως έναν βαθμό και στους ενήλικες, κρυμμένο κυρίως στην περιοχή του λαιμού, το στήθος, τις μασχάλες, την καρδιά και τους νεφρούς.
Νέα μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature δείχνει να επιβεβαιώνει προηγούμενα ευρήματα, σύμφωνα με το οποίο το καφέ λίπος προστατεύει από τον διαβήτη τύπου 2 και άλλα καρδιομεταβολικά νοσήματα.
Επιπλέον, διαπιστώνει για πρώτη φορά ότι ο παραγνωρισμένος καφέ λιπώδης ιστός συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο κατάθλιψης και άγχους –ένα εύρημα που εξέπληξε τους ερευνητές.
Η ανάλυση δεν αρκεί για να αποδείξει αιτιώδη σχέση, είναι όμως «μια από τις πιο ολοκληρωμένες και, πιθανότατα, σημαντικές μελέτες στον συγκεκριμένο κλάδο», σχολίασε στον δικτυακό τόπο του Nature ο Σίνγκο Κατζιμούρα του Χάρβαρντ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Τομογραφίες
Το ενεργό καφέ λίπος εντοπίζεται συνήθως με την εξέταση της τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων (PET), η οποία ανιχνεύει τοπικές αυξήσεις στην κατανάλωση γλυκόζης, οι οποίες υποδεικνύουν περιοχές υψηλού μεταβολισμού. Στη νέα μελέτη, η ομάδα του Πολ Κόεν, ερευνητή στο Πανεπιστήμιο Ροκφέλερ, εξέτασε δεδομένα για 100.000 άτομα στις ΗΠΑ που υποβλήθηκαν σε PEΤ για την παρακολούθηση καρκινικών όγκων, οι οποίοι είναι επίσης μεταβολικά ενεργοί.
Συνδυάζοντας τις τομογραφίες με τους ιατρικούς φακέλους των συμμετεχόντων, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως τα άτομα που έφεραν ενεργό καφέ λίπος ήταν λιγότερο πιθανό να πάσχουν από διαβήτη, υπέρταση και καρδιαγγειακά νοσήματα. Το εύρημα αυτό βρίσκεται σε συμφωνία με μικρότερη μελέτη του Κόεν το 2021, ανέφερε η ερευνητική ομάδα σε δελτίο Τύπου.
Ακόμα, οι ασθενείς με καφέ λίπος ήταν λιγότερο πιθανό να έπασχαν από άγχος ή κατάθλιψη.
«Γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι με καλή μεταβολική υγεία τείνουν να εμφανίζουν ψυχιατρικές διαταραχές λιγότερο συχνά. Είναι επομένως πιθανό ότι παρουσία καφέ λίπους συμβάλλει σε καλύτερη μεταβολική υγεία, η οποία με τη σειρά της συνδέεται με λιγότερα ψυχιατρικά προβλήματα» δήλωσε ο Νίκολας Γκόμεζ-Μπάνοϊ του Πανεπιστημίου Ροκφέλερ, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Υποσχόμενο χάπι
Το καφέ λίπος ενεργοποιείται από τις χαμηλές θερμοκρασίες, κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι τείνουν να αποφεύγουν. Η μελέτη, ωστόσο, υποδεικνύει ότι ένα απλό χάπι ίσως κάνει τη δουλειά εφόσον υπάρχει ανάγκη.
Η ανάλυση έδειξε ότι το καφέ λίπος ήταν κατά μέσο όρο περισσότερο σε ασθενείς που λάμβαναν λοσαρτάνη, ένα αντιυπερτασικό φάρμακο της κατηγορίας των ανταγωνιστών των υποδοχέων της αντιοτενσίνης (ARB).
Το ίδιο μπορεί να ισχύει με άλλα φάρμακα της ίδιας κατηγορίας, τα οποία γενικά θεωρούνται ασφαλή.
Τα ευρήματα, ωστόσο, θα πρέπει να επιβεβαιωθούν με περαιτέρω μελέτες για να αποδειχθεί σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Ένας περιορισμός της μελέτης είναι ότι εξέτασε μόνο ασθενείς με καρκίνο, κάτι που σημαίνει ότι τα ευρήματα μπορεί να μην ισχύουν για τον γενικό πληθυσμό.
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν ωστόσο πειράματα σε ποντίκια, τα οποία έδειξαν πως η λοσαρτάνη όντως δείχνει να βελτιώνει μεταβολικούς δείκτες όπως η ενεργειακή δαπάνη και η κατανάλωση οξυγόνου, χωρίς να επηρεάζει το σωματικό βάρος.
*Από τον Βαγγέλη Πρατικάκη