«Πόσες ώρες κοιμήθηκες;»… Είναι συνήθως η πρώτη ερώτηση ακούμε όταν μιλάμε για την ξεκούρασή μας. Η διάρκεια, όμως, δεν αποτυπώνει όσα συμβαίνουν σε μια νύχτα. Ο ύπνος αποτελείται από διαφορετικά στάδια, που εναλλάσσονται σε κύκλους, και η κατανομή τους φαίνεται πως επηρεάζει την υγεία.
Νέα μελέτη στο PLOS Medicine, με δεδομένα από περισσότερους από 95.000 ανθρώπους, ανέδειξε ιδιαίτερα τον ύπνο REM, το στάδιο που συνδέεται με τα πιο ζωηρά όνειρα. Η μεγαλύτερη διάρκειά του συσχετίστηκε συγκεκριμένα, με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης 83 παθήσεων.
Τι συμβαίνει όταν ονειρευόμαστε;
Το REM προέρχεται από τον αγγλικό όρο Rapid Eye Movement, δηλαδή «ταχεία κίνηση των ματιών». Σε αυτό το στάδιο, ο εγκέφαλος παρουσιάζει έντονη δραστηριότητα, ενώ οι περισσότεροι μύες χαλαρώνουν σημαντικά. Αυτή η έντονη δραστηριότητα είναι ο λόγος που σε αυτό το στάδιο βλέπουμε τα πιο ζωντανά, μεγάλα και περίπλοκα όνειρα.
Ο ύπνος REM συμμετέχει σε λειτουργίες όπως η επεξεργασία των αναμνήσεων και των συναισθημάτων. Δεν είναι το ίδιο με τον βαθύ ύπνο, ο οποίος ανήκει στα στάδια non-REM. Και οι δύο αποτελούν φυσιολογικά μέρη της βραδινής ξεκούρασης, ενώ οι περίοδοι REM συνήθως μεγαλώνουν προς το τέλος της νύχτας.
Βαθύς και REM ύπνος «θωρακίζουν» την υγεία
Η ομάδα ανέλυσε στοιχεία από 95.559 συμμετέχοντες από την βρετανική βάση δεδομένων UK Biobank. Οι συμμετέχοντες φορούσαν συσκευές καταγραφής κίνησης στον καρπό για μία εβδομάδα. Με τη βοήθεια αλγορίθμου, οι ερευνητές εκτίμησαν τη διάρκεια και τα στάδια του ύπνου, καθώς και τις νυχτερινές αφυπνίσεις.
Στη συνέχεια, εξέτασαν τη σχέση αυτών των χαρακτηριστικών με περισσότερες από 1.000 παθήσεις, σε διάστημα παρακολούθησης σχεδόν εννέα ετών.
Περισσότερος εκτιμώμενος ύπνος REM συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο, μεταξύ άλλων, για καρδιακή ανεπάρκεια, κολπική μαρμαρυγή και νόσο Αλτσχάιμερ. Ο βαθύς ύπνος συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για επτά παθήσεις, ενώ η ακανόνιστη διάρκεια και ο περισσότερος χρόνος εγρήγορσης μέσα στη νύχτα εμφάνισαν δυσμενείς συσχετίσεις.
Ύπνος & διάρκεια
Στη συγκεκριμένη ανάλυση, οι έξι έως οκτώ ώρες ύπνου συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο για πολλές παθήσεις. Αντίθετα, λιγότερες από πέντε ώρες συνδέθηκαν με υψηλότερο κίνδυνο για 37.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι έξι ώρες ύπνου αρκούν για όλους ή ότι πρέπει να περιορίσουμε τον ύπνο μας στις οκτώ. Η γενική σύσταση για τους περισσότερους ενηλίκους παραμένει επτά έως εννέα ώρες κάθε βράδυ, με τις ανάγκες να διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Τι κρατάμε
Η μελέτη καταγράφει συσχετίσεις και δεν αποδεικνύει αιτία και αποτέλεσμα. Προβλήματα υγείας μπορούν επίσης να επηρεάζουν τον ύπνο, ακόμη και πριν διαγνωστούν. Επιπλέον, τα στάδια του ύπνου εκτιμήθηκαν από την κίνηση του καρπού, χωρίς την άμεση καταγραφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας που γίνεται σε εργαστήριο ύπνου.
Παρόλ’αυτά, η μελέτη δείχνει ότι η ποιότητα και η αρχιτεκτονική του ύπνου καλό είναι να εξετάζονται μαζί με τη διάρκειά του. Ένα σταθερό ωράριο και η επαρκής διάρκεια αποτελούν σημαντικά στοιχεία μιας υγιούς ρουτίνας ύπνου.