Μικρές, κιτρινωπές και ελαφρώς υπερυψωμένες πλάκες μπορεί να εμφανιστούν στα βλέφαρα ή γύρω από τα μάτια. Πρόκειται για το ξανθέλασμα, μια συνήθως καλοήθη δερματική βλάβη που μας απασχολεί κυρίως για αισθητικούς λόγους. Μια νέα μελέτη δείχνει, ωστόσο, ότι θα μπορούσε να λειτουργεί και ως ένδειξη αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου.
Το ξανθέλασμα σχηματίζεται όταν κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος συγκεντρώνουν χοληστερόλη και άλλα λιπίδια κάτω από το δέρμα. Συχνά εμφανίζεται σε ανθρώπους με αυξημένα λιπίδια στο αίμα, μπορεί όμως να παρουσιαστεί και όταν οι τιμές των λιπιδίων βρίσκονται εντός φυσιολογικών ορίων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Atherosclerosis, εξέτασε εάν το ξανθέλασμα συνδέεται με την εμφάνιση σοβαρών καρδιακών και αγγειακών επεισοδίων σε βάθος έως και δέκα ετών.
Τι έδειξαν τα δεδομένα για το ξανθέλασμα
Οι ερευνητές ανέλυσαν ηλεκτρονικά αρχεία υγείας 17.925 ενηλίκων που είχαν διαγνωστεί με ξανθέλασμα. Στη συνέχεια, τους συνέκριναν με ισάριθμους ανθρώπους χωρίς ξανθέλασμα, οι οποίοι είχαν εξεταστεί για πρεσβυωπία. Οι δύο ομάδες εξισώθηκαν ως προς διάφορα χαρακτηριστά που θα μπορούσαν να επηρεάζουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, αποκλείστηκαν όσοι είχαν ήδη ιστορικό εμφράγματος, εγκεφαλικού ή παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου πριν από την έναρξη της παρακολούθησης.
Μέσα στον πρώτο χρόνο, έμφραγμα καταγράφηκε στο 1% των ανθρώπων με ξανθέλασμα, έναντι 0,35% στην ομάδα ελέγχου. Εγκεφαλικό εμφάνισε το 0,95% της πρώτης ομάδας και το 0,30% της δεύτερης. Για το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, μια προσωρινή διακοπή της αιμάτωσης του εγκεφάλου που συχνά αποκαλείται «μίνι εγκεφαλικό», τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 0,60% και 0,19%.
Σε απόλυτους αριθμούς, τα περιστατικά παρέμειναν λίγα. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες ήταν, όμως, σαφής και παρέμεινε εμφανής κατά την παρακολούθηση των πέντε και δέκα ετών, αν και περιορίστηκε ελαφρώς με την πάροδο του χρόνου.
Η σύνδεση δεν περιορίστηκε στην υψηλή χοληστερόλη
Η αθηροσκλήρωση αναπτύσσεται όταν λιπίδια και κυτταρικά υπολείμματα συσσωρεύονται στο τοίχωμα των αρτηριών, σχηματίζοντας πλάκες που περιορίζουν τη ροή του αίματος. Αν μια πλάκα σπάσει και σχηματιστεί θρόμβος, μπορεί να προκληθεί έμφραγμα ή εγκεφαλικό. Επειδή τόσο το ξανθέλασμα όσο και η αθηροσκλήρωση σχετίζονται με τη συσσώρευση λιπιδίων, η πιθανή σύνδεσή τους είχε ήδη αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Τα στοιχεία, ωστόσο, δεν ήταν μέχρι σήμερα συνεπή.
Στη νέα ανάλυση, οι άνθρωποι με ξανθέλασμα εμφάνισαν παρόμοια συχνότητα καρδιαγγειακών επεισοδίων ανεξάρτητα από το εάν είχαν καταγεγραμμένες διαταραχές των λιπιδίων στο αίμα. Το εύρημα υποδηλώνει ότι η σχέση ίσως δεν εξηγείται αποκλειστικά από την υψηλή χοληστερόλη. Δεν αποκαλύπτει, όμως, ποιος άλλος μηχανισμός μπορεί να εμπλέκεται.
Πιθανός δείκτης, όχι διάγνωση
Η μελέτη βασίστηκε σε ήδη καταγεγραμμένα ιατρικά δεδομένα και μπορεί να εντοπίσει συσχετίσεις, όχι να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Παρά την αντιστοίχιση των ομάδων, ενδέχεται να υπήρχαν διαφορές στη κατάσταση της υγείας, στην πρόσβαση σε εξετάσεις ή σε άλλους παράγοντες που δεν καταγράφηκαν πλήρως.
Το ξανθέλασμα δεν προκαλεί από μόνο του έμφραγμα ή εγκεφαλικό, ούτε σημαίνει ότι όποιος το εμφανίζει διατρέχει απαραίτητα αυξημένο κίνδυνο. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει αφορμή για μια συνολική αξιολόγηση παραγόντων όπως η χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο, το κάπνισμα και το οικογενειακό ιστορικό.
Η εμφάνιση των πλακών δεν αποτελεί επείγον περιστατικό. Αντίθετα, ξαφνικός πόνος ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια, ασυμμετρία στο πρόσωπο, αδυναμία στο ένα χέρι ή δυσκολία στην ομιλία χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια. Αυτά είναι συμπτώματα πιθανού οξέος επεισοδίου και δεν πρέπει να συγχέονται με έναν μακροπρόθεσμο δείκτη κινδύνου.