Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερες έρευνες εξετάζουν το κατά πόσο οι καθημερινές μας συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης Αλτσχάιμερ, της συχνότερης μορφής άνοιας.
Η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος, η αποφυγή του καπνίσματος και η ισορροπημένη διατροφή βρίσκονται ανάμεσα στους τροποποιήσιμους παράγοντες που έχουν μπει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων.
Όσον αφορά ειδικά τη διατροφή, προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει πρότυπα όπως η Μεσογειακή, η DASH και η MIND, καθώς και υγιεινές διατροφές με έμφαση στις φυτικές τροφές, με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ.
Υπάρχει, όμως, πράγματι μία διατροφή που είναι καλύτερη από όλες τις υπόλοιπες για όλους;
Νέα επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Nutrition δείχνει ότι η απάντηση είναι σύνθετη.
Αλτσχάιμερ: Δεν έχει σημασία μόνο τι τρώμε
Οι ερευνητές εξέτασαν τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την επίδραση διαφορετικών διατροφικών προτύπων σε βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με την υγεία του εγκεφάλου και την ανάπτυξη της νόσου.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται η νευροφλεγμονή, το οξειδωτικό στρες και η αντίσταση στην ινσουλίνη, καθώς και η λειτουργία του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και η επικοινωνία μεταξύ εντέρου και εγκεφάλου μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου.
Στη συνέχεια, όμως, εξέτασαν και τους παράγοντες που ενδέχεται να διαφοροποιούν την επίδραση της διατροφής από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η ηλικία, φύλο, η φυσική δραστηριότητα, το στάδιο της νόσου, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο αλλά και το γενετικό υπόβαθρο φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζουν την εικόνα.
Και τα γονίδια μπαίνουν στην εξίσωση
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το APOE4, μια γενετική παραλλαγή που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ.
Σύμφωνα με την ανασκόπηση, οι άνθρωποι που φέρουν τη συγκεκριμένη παραλλαγή ενδέχεται να ανταποκρίνονται διαφορετικά σε ορισμένα διατροφικά πρότυπα σε σχέση με εκείνους που δεν τη φέρουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε ήδη ποια διατροφή χρειάζεται κάθε άνθρωπος ανάλογα με τα γονίδιά του. Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν υποστηρίζουν προς το παρόν ένα συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο που να αποτελεί την καλύτερη επιλογή για όλους.
Αντίθετα, τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για περισσότερη έρευνα γύρω από μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση στη διατροφή και την υγεία του εγκεφάλου.
Μεσογειακή, MIND ή DASH;
Το γεγονός ότι δεν υπάρχει μία «ιδανική» διατροφή δεν σημαίνει ότι πρέπει να… χαθούμε ανάμεσα στις διαφορετικές επιλογές.
Στην πραγματικότητα, η Μεσογειακή, η MIND και η DASH έχουν πολλά κοινά. Δίνουν έμφαση στα λαχανικά, τα φρούτα, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα όσπρια, τους ξηρούς καρπούς και τις πιο υγιεινές πηγές λιπαρών, ενώ περιορίζουν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, την υπερβολική πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες.
Παράλληλα, η επιλογή ενός διατροφικού προτύπου μπορεί να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε ανθρώπου.
Για παράδειγμα, για κάποιον με υπέρταση, η DASH μπορεί να αποτελεί μια κατάλληλη επιλογή, καθώς δίνει ιδιαίτερη έμφαση, μεταξύ άλλων, στη διαχείριση της πρόσληψης νατρίου και καλίου.
Αντίστοιχα, όταν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη ή μεταβολικό σύνδρομο, στοιχεία της Μεσογειακής διατροφής, όπως η υψηλότερη πρόσληψη φυτικών ινών και τροφίμων με αντιφλεγμονώδη χαρακτηριστικά, μπορεί να έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η καλύτερη διατροφή είναι και αυτή που μπορείτε να ακολουθήσετε
Υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας που δεν πρέπει να παραβλέπουμε: πόσο ρεαλιστικό είναι να ακολουθήσουμε μια συγκεκριμένη διατροφή μακροπρόθεσμα.
Τα πιθανά οφέλη για την υγεία του εγκεφάλου δεν εξαρτώνται από το τι τρώμε για μερικές ημέρες ή εβδομάδες. Γι’ αυτό και ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο που μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες, στις προτιμήσεις και στις συνήθειες του κάθε ανθρώπου έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να διατηρηθεί σε βάθος χρόνου.
Αντί, λοιπόν, να αναζητούμε την «τέλεια» δίαιτα για τον εγκέφαλο, έχει περισσότερο νόημα να εστιάζουμε στις βασικές αρχές μιας υγιεινής διατροφής και να τις προσαρμόζουμε στις δικές μας ανάγκες.
Αλτσχάιμερ: Η διατροφή είναι μόνο ένα κομμάτι του παζλ
Η νέα μελέτη αποτελεί ανασκόπηση της υπάρχουσας επιστημονικής βιβλιογραφίας και όχι μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή που αποδεικνύει ότι μια συγκεκριμένη διατροφή μπορεί να προλάβει το Αλτσχάιμερ.
Η διατροφή μπορεί να αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι μιας ευρύτερης στρατηγικής για την υγεία του εγκεφάλου, αλλά δεν λειτουργεί μόνη της. Η φυσική δραστηριότητα, ο ύπνος, η αρτηριακή πίεση, η διαχείριση του διαβήτη και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής συμπληρώνουν την εικόνα.
Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι «ποια είναι η καλύτερη διατροφή για το Αλτσχάιμερ;», αλλά «ποιο υγιεινό διατροφικό πρότυπο ταιριάζει καλύτερα στον κάθε άνθρωπο και μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα;».
Σε αυτό, η επιστήμη δεν έχει ακόμη δώσει μία απάντηση που να ισχύει για όλους.