Όταν ένας άνθρωπος παθαίνει ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, κάθε λεπτό μετράει. Ένας θρόμβος εμποδίζει την κυκλοφορία του αίματος και στερεί από τα εγκεφαλικά κύτταρα το πολύτιμο οξυγόνο που χρειάζονται για να επιβιώσουν.
Σήμερα, η ιατρική διαθέτει αποτελεσματικές θεραπείες για την απομάκρυνση του θρόμβου. Μία από τις σημαντικότερες είναι η θρομβεκτομή, μια ενδαγγειακή επέμβαση κατά την οποία οι γιατροί αφαιρούν μηχανικά τον θρόμβο και αποκαθιστούν τη ροή του αίματος. Κι όμως, φαίνεται να υπάρχει ένα παράδοξο. Η μεγάλη αρτηρία μπορεί να ανοίξει, αλλά ένα μέρος του εγκεφάλου να εξακολουθεί να μην αιματώνεται σωστά.
Μετά το εγκεφαλικό: Όταν το αίμα επιστρέφει, αλλά δεν φτάνει παντού
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «no-reflow», δηλαδή «μη επαναρροή» και αναφέρεται στη διαδικασία όπου το αίμα περνά ξανά από τη μεγάλη αρτηρία, αλλά η κυκλοφορία στα πολύ μικρά αγγεία του εγκεφάλου παραμένει προβληματική.
Μια νέα μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Αμβέρσας και του Πανεπιστημίου του Κολοράντο προσπάθησε να δει τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτά τα μικροσκοπικά αγγεία αμέσως μετά την αφαίρεση ενός θρόμβου. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν πειραματικά μοντέλα εγκεφαλικού επεισοδίου και με τη βοήθεια ειδικής μικροσκοπίας, παρακολούθησαν την κυκλοφορία του αίματος σε πραγματικό χρόνο. Αυτό που είδαν ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον.
Το αίμα άρχιζε να κινείται ξανά, όμως σε ορισμένα μικρά αγγεία η ροή δεν ήταν ομαλή. Παρουσιάζονταν διακοπές, αναταράξεις και ακόμη και αλλαγές κατεύθυνσης. Πιο απλά, η αφαίρεση του αρχικού θρόμβου δεν σήμαινε απαραίτητα ότι όλα είχαν επιστρέψει αμέσως στο φυσιολογικό.
Οι «μικροί» θρόμβοι που μπορεί να δημιουργούν μεγάλο πρόβλημα
Οι ερευνητές εντόπισαν έναν πιθανό μηχανισμό πίσω από αυτό το φαινόμενο. Στα μικρά αγγεία μπορούσαν να σχηματιστούν νέοι, πολύ μικρότεροι θρόμβοι. Ένας από τους βασικούς «πρωταγωνιστές» φαίνεται να είναι ο παράγοντας von Willebrand, μια πρωτεΐνη που παίζει σημαντικό ρόλο στην πήξη του αίματος. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο παράγοντας αυτός είναι πολύτιμος: βοηθά τον οργανισμό να σταματήσει μια αιμορραγία. Μετά όμως από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, η έντονη φλεγμονώδης αντίδραση μπορεί να διαταράξει την ισορροπία. Έτσι, μια διαδικασία που κανονικά προστατεύει τον οργανισμό μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να συμβάλει στην απόφραξη των μικροσκοπικών αγγείων.
Επιπλέον, στην εικόνα φαίνεται να συμμετέχει και ένα μόριο (IL-6) που συνδέεται με τη φλεγμονή. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι υψηλότερα επίπεδα IL-6 συνδέονταν με μεγαλύτερη δραστηριότητα του παράγοντα von Willebrand και, παράλληλα, με χειρότερη μακροπρόθεσμη αποκατάσταση σε ασθενείς που είχαν υποστεί εγκεφαλικό.
Η συγκεκριμένη έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο, επομένως απαιτούνται επιπλέον μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματά της. Ανοίγει όμως ένα ενδιαφέρον ερώτημα: μήπως μετά την επιτυχή αφαίρεση του θρόμβου πρέπει να προστατεύσουμε και τα μικροσκοπικά αγγεία του εγκεφάλου; Οι επιστήμονες εξετάζουν ήδη την πιθανότητα στοχευμένων θεραπειών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον παράγοντα von Willebrand ή τη φλεγμονώδη διαδικασία.