Τα έντονα και επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα δεν είναι απλώς μια δυσάρεστη εμπειρία που περνά μέσα σε λίγες ημέρες. Νέα μεγάλη μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Dermatology, δείχνει ότι συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, μιας από τις συχνότερες μορφές καρκίνου του δέρματος.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 17 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν περισσότεροι από 321.000 άνθρωποι. Όπως διαπιστώθηκε, όσοι είχαν ιστορικό σοβαρών, επώδυνων εγκαυμάτων ή εγκαυμάτων με φουσκάλες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η μέτρια συχνότητα σοβαρών εγκαυμάτων στη διάρκεια της ζωής συνδέθηκε με περίπου 51% υψηλότερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου, ενώ στα συχνά σοβαρά εγκαύματα η αύξηση έφτανε περίπου το 69%.
Ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να έχουν τα εγκαύματα στην παιδική ηλικία. Σε ορισμένες αναλύσεις, τα συχνά έντονα εγκαύματα κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής συνδέθηκαν με έως και τριπλάσια πιθανότητα εμφάνισης ακανθοκυτταρικού καρκινώματος αργότερα.
Η βλάβη μπορεί να ξεκινά πολύ πριν φανεί
Το ηλιακό έγκαυμα αποτελεί ένδειξη ότι το δέρμα έχει υποστεί σημαντική βλάβη από την υπεριώδη ακτινοβολία. Η ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος. Αν και ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς επιδιόρθωσης, ορισμένες βλάβες μπορεί να παραμείνουν.
Έτσι, το γεγονός ότι η κοκκινίλα και ο πόνος υποχωρούν μετά από μερικές ημέρες δεν σημαίνει ότι η κυτταρική βλάβη έχει εξαφανιστεί. Με την πάροδο των χρόνων, οι επαναλαμβανόμενες βλάβες μπορεί να συσσωρεύονται και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου.
Η προστασία είναι ιδιαίτερα σημαντική στα παιδιά
Η υπεριώδης ακτινοβολία δρα σωρευτικά, γι’ αυτό και η προστασία από τον ήλιο έχει σημασία από μικρή ηλικία. Τα παιδιά περνούν συχνά πολλές ώρες σε εξωτερικούς χώρους και μπορεί να μην αντιλαμβάνονται πόσο γρήγορα μπορεί να προκληθεί ένα έγκαυμα.
Η αποφυγή της έντονης ηλιοφάνειας, ιδιαίτερα τις μεσημεριανές ώρες, η παραμονή στη σκιά, τα κατάλληλα ρούχα, το καπέλο και η σωστή χρήση αντηλιακού μπορούν να περιορίσουν την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Παράλληλα, χρειάζεται προσοχή και στο τεχνητό μαύρισμα, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία από το σολάριουμ έχει επίσης συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.
Τα επαναλαμβανόμενα εγκαύματα είναι επικίνδυνα
Η νέα μελέτη δεν σημαίνει ότι όποιος έχει υποστεί ηλιακό έγκαυμα θα εμφανίσει καρκίνο. Δείχνει όμως ότι τα σοβαρά και επαναλαμβανόμενα εγκαύματα αποτελούν σημαντικό δείκτη αυξημένου κινδύνου.
Το βασικό μήνυμα είναι απλό: η προστασία από τον ήλιο δεν αφορά μόνο την αποφυγή του πόνου και της κοκκινίλας. Αφορά και τη μακροπρόθεσμη υγεία του δέρματος, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των παιδιών και των εφήβων.