Ζάλη, φούσκωμα, κακουχία και αδιαθεσία του στομαχιού κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ή αφού φτάσουμε στον προορισμό μας. Τόσο η ναυτία του ταξιδιού όσο και η δυσκοιλιότητα λόγω της αλλαγής του περιβάλλοντος μπορεί να μας απασχολήσουν στις διακοπές μας. Σε τέτοια περίπτωση, θα μας χαλάσουν τη διάθεση, θα μας κάνουν να νιώθουμε άρρωστοι –χωρίς να είμαστε στην πραγματικότητα– και σίγουρα θα χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης.
Οχ, κουνάει
Η ζαλάδα και η τάση για εμετό είναι τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της ναυτίας, που ανάλογα με την ευαισθησία μας αλλά και το τι έχουμε συνηθίσει μπορεί να μας απασχολήσουν όταν ταξιδεύουμε με οποιοδήποτε μέσο. Η ναυτία προκύπτει λόγω ευερεθιστότητας του λαβυρίνθου που βρίσκεται στο εσωτερικό του αφτιού μας και είναι υπεύθυνος για τα μηνύματα της ισορροπίας τα οποία φτάνουν στον εγκέφαλό μας. Η αίσθηση του σώματός μας στο χώρο και η ισορροπία του είναι αποτέλεσμα των συντονισμένων ερεθισμάτων που προέρχονται κυρίως από το λαβύρινθο, τα μάτια και τους μυς και τα οποία επεξεργάζονται σε ειδικά κέντρα του εγκεφάλου μας. Εάν η άφιξη αυτών των ερεθισμάτων είναι ασύγχρονη και ασυντόνιστη, τότε δημιουργείται το αίσθημα της ναυτίας και του εμετού. Η κίνηση την οποία βιώνουμε όταν είμαστε σε κάποιο μέσο μεταφοράς γίνεται αντιληπτή ως αλλαγή της θέσης και της ισορροπίας του σώματος, ένα μήνυμα που ο λαβύρινθος μεταφέρει στο κεντρικό νευρικό σύστημα, το οποίο όμως λαμβάνει αντικρουόμενα μηνύματα από τα άλλα συστήματα, τα μάτια, κάποιους υποδοχείς του δέρματος, τους μυς. Εάν, για παράδειγμα, είμαστε σε ένα μέσο μεταφοράς και διαβάζουμε, το αφτί και το σώμα μας αντιλαμβάνονται την κίνηση, όχι όμως και τα μάτια μας που βλέπουν μόνο τις σελίδες του βιβλίου, οπότε κάπως έτσι το κεντρικό νευρικό σύστημα δέχεται αντικρουόμενα μηνύματα.
Πώς αντιμετωπίζουμε τη ναυτία
Γενικά ο λαβύρινθος εκπαιδεύεται, γι’ αυτό και καθώς μεγαλώνουμε συνήθως απαλλασσόμαστε από τη ναυτία που μας ταλαιπωρούσε ως παιδιά και δεν ζαλιζόμαστε πλέον τόσο πολύ στα διάφορα μέσα μεταφοράς όσο εξοικειωνόμαστε με τα ταξίδια. Σε κάθε περίπτωση όμως, θα μας βοηθήσουν και κάποιες συνήθειες ή σκευάσματα, όπως:
- Δεν τρώμε βαριά πριν από την αναχώρησή μας (ούτε καν το προηγούμενο βράδυ) και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού περιοριζόμαστε σε μικρά, ελαφριά και συχνά γεύματα (π.χ., κράκερ, φρυγανιές, κοτόσουπες, φιδέ).
- Δεν καταναλώνουμε αλκοόλ και αποφεύγουμε τα πολλά υγρά. Είναι προτιμότερο να πίνουμε χυμό μήλου ή ανθρακούχα αναψυκτικά.
- Τρώμε και πίνουμε με αργούς ρυθμούς.
- Αποφεύγουμε το διάβασμα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού.
- Δεν ξαπλώνουμε το κάθισμά μας.
- Προσπαθούμε να μένουμε απασχολημένοι για να αποσπάται το μυαλό μας από τη ζαλάδα ακούγοντας, για παράδειγμα, μουσική.
- Αποφεύγουμε έντονες μυρωδιές από φαγητό, τσιγάρο ή καύσιμα την ώρα που ταξιδεύουμε.
- Επιλέγουμε για το ταξίδι χαλαρά ρούχα και όχι σφιχτά που μπορεί να μας φέρνουν δυσφορία.
- Εστιάζουμε το βλέμμα μας σε ένα σταθερό σημείο στο εξωτερικό τοπίο (π.χ. στη γραμμή του ορίζοντα στο πλοίο), έτσι ώστε τα μάτια μας να βλέπουν την κίνηση που νιώθει το σώμα μας και αντιλαμβάνεται ο λαβύρινθος του αφτιού μας.
- Έχουμε ένα παράθυρο ανοιχτό ή φροντίζουμε να μας χτυπάει ο αέρας, όπου είναι δυνατόν (π.χ., στο κατάστρωμα του πλοίου).
- Προτιμάμε να καθίσουμε στα κατώτερα καταστρώματα και αποφεύγουμε τα πιο ψηλά όπου οι μετακινήσεις του πλοίου –και κατά συνέπεια του σώματός μας– είναι εντονότερες.
- Είναι προτιμότερο να οδηγούμε γιατί έτσι συγκεντρώνουμε την προσοχή μας στο δρόμο και παρακολουθούμε την κίνηση του οχήματος αφού άλλωστε και την κατευθύνουμε, και έτσι δεν αφηνόμαστε να ζαλιστούμε. Διαφορετικά, καθόμαστε στη θέση του συνοδηγού και όχι στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου, γιατί εκεί η κίνηση γίνεται λιγότερο αισθητή.
- Καθόμαστε δίπλα στο παράθυρο στο αεροπλάνο και κοιτάμε έξω. Οι θέσεις στις οποίες κουνάει λιγότερο είναι εκείνες που βρίσκονται στα φτερά.
- Αποφεύγουμε τα καθίσματα που «κοιτούν» ανάποδα από τη φορά του μέσου μετακίνησης.
- Θα μας βοηθήσουν διάφορα σκευάσματα σε ποικίλες μορφές που θα βρούμε στο φαρμακείο. Θα πρέπει όμως πάντα να σεβόμαστε τη δοσολογία και να έχουμε υπόψη μας ότι συνήθως προκαλούν υπνηλία και καταστολή των λειτουργιών του κεντρικού νευρικού συστήματος, οπότε εάν τα πάρουμε, δεν θα πρέπει να οδηγήσουμε ή να χειριστούμε μηχανήματα. Προσοχή πρέπει να δίνουμε επίσης στο γεγονός ότι απαγορεύεται ο συνδυασμός των σκευασμάτων αυτών με την κατανάλωση αλκοόλ ή άλλων φαρμάκων που επίσης προκαλούν καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Όσον αφορά τα παιδιά, συνήθως χορηγείται σιρόπι ή υπόθετο, σύμφωνα πάντα με την καθοδήγηση του παιδιάτρου.
Όταν χαλάει η σχέση μας με… την τουαλέτα
Δεν είναι σπάνιο κατά τη διάρκεια των διακοπών, λόγω αλλαγής περιβάλλοντος, διατροφικών συνηθειών κ.λπ., να αρχίσει να μας απασχολεί η δυσκοιλιότητα, είτε όσον αφορά τον τρόπο των κενώσεων είτε τη συχνότητα, τη μορφή ή την ευκολία με την οποία πηγαίνουμε στην τουαλέτα. Δεν είναι βέβαια ανάγκη να πανικοβληθούμε από την πρώτη ημέρα που θα μας συμβεί κάτι τέτοιο. Εάν όμως αλλάξει η σύνθεση και η όψη των κοπράνων μας, δυσκολευόμαστε πολύ ή πονάμε όταν πηγαίνουμε τουαλέτα, νιώθουμε ότι δεν έχει αδειάσει πλήρως το έντερό μας, αισθανόμαστε πρησμένοι ή έχουμε δυσφορία, καλό είναι να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα για να αποφύγουμε περαιτέρω ταλαιπωρία.
Τι μπορεί να μας βοηθήσει
- Προσπαθούμε να καταναλώνουμε αρκετές φυτικές ίνες (βρίσκονται στα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά). Πιο συγκεκριμένα, θα μας βοηθήσουν τα φρούτα, που περιέχουν σορβιτόλη (όπως μήλα, βερίκοκα, σταφύλια, σταφίδες και φράουλες), το πίτουρο σιταριού, η βρόμη και ο λιναρόσπορος.
- Πίνουμε αρκετά υγρά και κυρίως νερό, αλλά αποφεύγουμε το αλκοόλ.
- Κινούμαστε όσο περισσότερο μπορούμε.
- Καλό είναι να επισκεπτόμαστε την τουαλέτα την ώρα που συνήθως πηγαίνουμε καθημερινά, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, γιατί και το έντερό μας διαθέτει το δικό του βιολογικό ρολόι. Αν διαταράξουμε τη ρουτίνα μας, οδηγούμαστε σε απορρύθμιση αυτού του βιολογικού ρολογιού, με αποτέλεσμα, ακόμα και μετά την επιστροφή μας στο σπίτι, να χρειαστούν κάποιες ημέρες μέχρι να αποκατασταθεί η κανονικότητά μας.
- Δεν αναβάλουμε ποτέ την επίσκεψή μας στην τουαλέτα όποτε νιώθουμε την ανάγκη.
- Ακουμπάμε τα πόδια μας σε ένα χαμηλό σκαμνί ενώ καθόμαστε στη λεκάνη. Ακόμα πιο βοηθητικό θα είναι να σηκώσουμε τα γόνατά μας πάνω από τους γοφούς μας.
- Απευθυνόμαστε στο φαρμακοποιό μας για να μας βοηθήσει με κάποιο από τα ειδικά για αυτόν το λόγο σκευάσματα που κυκλοφορούν, τα οποία όμως θα πρέπει πάντα να χρησιμοποιούνται αυστηρά σύμφωνα με τις οδηγίες των ειδικών.
Ευχαριστούμε τον δρα Αναστάσιο Σπαντιδέα, κλινικό φαρμακολόγο, παθολόγο, για τη συνεργασία.