Όταν σκεφτόμαστε τι καθορίζει τη μυϊκή μας δύναμη, το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως στην προπόνηση, την πρωτεΐνη και την ξεκούραση. Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι επιστήμονες εξετάζουν έναν ακόμη, μάλλον απρόσμενο παράγοντα: το έντερο. Μπορούν τα τρισεκατομμύρια βακτήρια που ζουν στο πεπτικό μας σύστημα και συνθέτουν το εντερικό μικροβίωμα να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι μύες μας; Η έρευνα δείχνει πως ίσως ναι, ωστόσο, η εικόνα είναι μάλλον κάπως σύνθετη.
Η σχέση ανάμεσα στο έντερο και τους μύες
Οι ερευνητές χρησιμοποιούν πλέον τον όρο άξονας εντέρου-μυών (gut-muscle axis) για να περιγράψουν τη συνεχή επικοινωνία ανάμεσα στο μικροβίωμα και το μυϊκό σύστημα.
Τα βακτήρια του εντέρου δεν συμμετέχουν μόνο στην πέψη. Παράγουν ουσίες που φαίνεται να επηρεάζουν τη φλεγμονή, τον μεταβολισμό της ενέργειας και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι μύες. Παράλληλα, η ίδια η άσκηση αλλάζει τη σύνθεση του μικροβιώματος, δημιουργώντας μια αμφίδρομη σχέση: το έντερο επηρεάζει τους μύες και οι μύες επηρεάζουν το έντερο.
Τι δείχνουν οι μέχρι σήμερα μελέτες;
Τα πιο ισχυρά στοιχεία προέρχονται μέχρι στιγμής από πειραματόζωα. Σε αρκετές μελέτες, η αλλαγή του μικροβιώματος επηρέασε τη μυϊκή δύναμη, την αντοχή και την αποκατάσταση μετά την άσκηση.
Στους ανθρώπους, όμως, τα δεδομένα είναι πιο σύνθετα. Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι άτομα με μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλότητα ή με υψηλότερα επίπεδα συγκεκριμένων βακτηρίων εμφανίζουν καλύτερη φυσική κατάσταση ή μεγαλύτερη λειτουργική δύναμη. Ωστόσο, οι μελέτες αυτές δείχνουν συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση. Με άλλα λόγια, δεν γνωρίζουμε ακόμη αν το μικροβίωμα βελτιώνει τη δύναμη ή αν ένας συνολικά πιο υγιεινός τρόπος ζωής ωφελεί τόσο τους μύες όσο και το έντερο.
Η άσκηση κάνει καλό και στο μικροβίωμα
Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα που επαναλαμβάνεται στις περισσότερες μελέτες, είναι ότι η τακτική άσκηση φαίνεται να εμπλουτίζει το μικροβίωμα.
Η ήπια αερόβια άσκηση και η συστηματική φυσική δραστηριότητα έχουν συσχετιστεί με μεγαλύτερη ποικιλότητα βακτηρίων και αυξημένη παραγωγή ωφέλιμων μεταβολιτών που συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας του εντέρου. Οι αλλαγές αυτές φαίνεται να ευνοούν και τον μεταβολισμό, δημιουργώντας έναν θετικό κύκλο ανάμεσα στην κίνηση και το μικροβίωμα.
Υπάρχει κάποιο «μαγικό» προβιοτικό για τους μύες;
Παρότι αρκετές μελέτες εξετάζουν τον ρόλο συγκεκριμένων προβιοτικών ή μεταβολιτών του μικροβιώματος στη μυϊκή υγεία, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα στοιχεία δεν είναι ακόμη αρκετά ώστε να συστήνονται συμπληρώματα με στόχο την αύξηση της δύναμης ή της αθλητικής απόδοσης. Χρειάζονται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες για να αποδειχθεί αν τέτοιες παρεμβάσεις έχουν πραγματικό όφελος στους ανθρώπους.
Τι μπορούμε να κάνουμε σήμερα;
Αν και η έρευνα συνεχίζεται, υπάρχουν ήδη επιλογές που φαίνεται να ωφελούν τόσο το έντερο όσο και τους μύες:
- Ακολουθήστε μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, λαχανικά, φρούτα, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης.
- Προτιμήστε τη μεσογειακή διατροφή, η οποία έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη ποικιλότητα του μικροβιώματος.
- Εντάξτε στο πρόγραμμά σας τόσο αερόβια άσκηση όσο και ασκήσεις ενδυνάμωσης.
- Κοιμηθείτε επαρκώς και περιορίστε όσο γίνεται στρες, παράγοντες που επηρεάζουν τόσο το μικροβίωμα όσο και την αποκατάσταση των μυών.
Το μέλλον της άσκησης ίσως περνά και από το έντερο…
Μέχρι πρόσφατα, θεωρούσαμε ότι η φυσική κατάσταση εξαρτάται κυρίως από τους μύες, την καρδιά και τους πνεύμονες. Σήμερα, οι επιστήμονες αρχίζουν να βλέπουν το σώμα ως ένα δίκτυο όπου διαφορετικά όργανα «συνομιλούν» συνεχώς μεταξύ τους.
Το μικροβίωμα φαίνεται να αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι αυτού του παζλ. Δεν αντικαθιστά τη σωστή προπόνηση ούτε τη σωστή διατροφή, όμως ίσως εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι με παρόμοιο τρόπο ζωής δεν ανταποκρίνονται πάντα με τον ίδιο τρόπο στην άσκηση.
Η έρευνα βρίσκεται ακόμη στην αρχή. Όμως όλα δείχνουν ότι, τα επόμενα χρόνια, η υγεία του εντέρου θα αποτελεί ολοένα και σημαντικότερο κομμάτι της συζήτησης για τη δύναμη και τη γήρανση.