Βρισκόμαστε πλέον σε μια εποχή όπου γνωρίζουμε πολύ καλά όλοι ότι ο ήλιος, παρά το γεγονός ότι είναι γενικά ευεργετικός και συνυφασμένος με τη ζωή και την υγεία μας, μπορεί –εάν δεν είμαστε πολύ προσεκτικοί– να μας επιβαρύνει με διάφορους τρόπους. Ένας από αυτούς είναι το ηλιακό έγκαυμα, το οποίο συνδέεται τόσο με την άμεση βλάβη στην επιδερμίδα μας όσο και με πιο αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουμε μελλοντικά καρκίνο του δέρματος. Σύμφωνα με τους ειδικούς, εάν έχουμε πάθει στη ζωή μας πέντε ή περισσότερα ηλιακά εγκαύματα, διπλασιάζεται ο κίνδυνος μελανώματος. Γίνεται έτσι ακόμα πιο προφανές το πόσο σημαντικό είναι να γνωρίζουμε πολύ καλά πώς μπορούμε να προστατευτούμε από την υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου, αλλά και –σε περίπτωση που τελικά έχουμε την ατυχία να καούμε– πώς θα αντιμετωπίσουμε σωστά ένα ηλιακό έγκαυμα ώστε να μας επηρεάσει όσο το δυνατόν λιγότερο.
Η ταυτότητά του
Το ηλιακό έγκαυμα προκαλείται από την υπερβολική έκθεση στις υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου, κυρίως τις UVB. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ερυθρότητα, πόνο και αίσθηση θερμότητας στο δέρμα και αργότερα μπορεί να εμφανιστούν φουσκάλες ή ξεφλούδισμα. Οι περισσότερες περιπτώσεις, που είναι πιο ήπιες, επουλώνονται μέσα σε μία εβδομάδα, αλλά οι σοβαρότερες συνδέονται με μεγαλύτερη ταλαιπωρία και δεν αποκλείεται να συνοδεύονται ακόμα και με πυρετό, ναυτία ή και ρίγη. Το ποια ακριβώς συμπτώματα θα μας προκαλέσει ένα ηλιακό έγκαυμα έχει να κάνει με το τι βαθμού είναι. Εάν είναι πρώτου, θα παρατηρήσουμε στο σημείο όπου έχουμε καεί κοκκινίλα και πόνο. Εάν είναι δεύτερου βαθμού, θα δούμε επιπλέον φουσκάλες με νερό και, εάν είναι τρίτου, εκτός από τις φουσκάλες θα εκδηλωθούν και πληγές.
Τρόποι αντιμετώπισης
Θα μας βοηθήσει να:
- Απομακρυνθούμε από τον ήλιο αμέσως μόλις αντιληφθούμε το έγκαυμα και να κρατήσουμε την περιοχή προστατευμένη από την ηλιακή ακτινοβολία για δύο με τρεις ημέρες, μέχρι να υποχωρήσει ο ερεθισμός.
- Ανακουφίσουμε την πάσχουσα περιοχή με δροσερές κομπρέσες από βαμβάκι, γάζες ή πετσέτες.
- Κάνουμε πολλά και συχνά χλιαρά ντους.
- Πίνουμε άφθονο νερό ώστε να αντισταθμίσουμε την αφυδάτωση και να βοηθήσουμε το σώμα μας να δροσιστεί. Για να καταλάβουμε τη σημασία του νερού, αρκεί ίσως να αναφέρουμε χαρακτηριστικά ότι, εάν το ηλιακό έγκαυμα είναι πολύ εκτεταμένο, είναι πιθανό να προκαλέσει ακόμα και ηλεκτρολυτικές διαταραχές, οι οποίες σε ηλικιωμένα άτομα, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσουν και σε άλλα σοβαρότερα προβλήματα μέχρι και σε καρδιακή αρρυθμία ή νεφρική ανεπάρκεια.
- Αντιμετωπίζουμε τον πόνο: Παίρνουμε παυσίπονα για να ανακουφιζόμαστε, για παράδειγμα, παρακεταμόλη.
- Δεν ξεφλουδίζουμε, δεν σπάμε και, γενικά, δεν πειράζουμε με κανέναν τρόπο τις φουσκάλες, καθώς κάτι τέτοιο ενέχει σοβαρό κίνδυνο μόλυνσης.
- Εάν προτιμάμε τις ενναλακτικές επιλογές, θα μας βοηθήσουν σε πρώτη φάση τα επιθέματα με φλούδες αγγουριού ή το γιαούρτι πάνω στην πάσχουσα περιοχή.
- Ζητήσουμε ιατρική βοήθεια: Εάν παρατηρήσουμε σοβαρή, εκτεταμένη παρουσία από φουσκάλες ή επώδυνο πρήξιμο, πυρετό, ρίγη, σύγχυση ή ζάλη, θερμική εξάντληση ή σημάδια λοίμωξης (π.χ. πύον), θα πρέπει να επισκεφθούμε ένα γιατρό.
- Προτιμάμε ρούχα χαλαρά, αέρινα, βαμβακερά και όχι συνθετικά και σφιχτά που είναι πιθανό να επιβαρύνουν την πάσχουσα περιοχή.
- Ενυδατώσουμε το έγκαυμα χρησιμοποιώντας καταπραϋντικές άοσμες λοσιόν με αλόη βέρα ή καλαμίνη (που ανακουφίζουν το ερεθισμένο δέρμα) ώστε να περιορίσουμε τη φλεγμονή.
Πότε χρειάζεται να πάμε στο γιατρό
Το έγκαυμα πρώτου βαθμού είναι απλό και περνάει σύντομα χωρίς να δημιουργεί προβλήματα. Αν όμως είναι σοβαρότερο, δεύτερου ή τρίτου βαθμού, πράγμα που σημαίνει ότι εκτός από την κοκκινίλα και τον πόνο μπορεί να έχει φουσκάλες ή / και πληγές, πρέπει να δώσουμε περισσότερη σημασία και προσοχή. Ίσως χρειαστεί να δούμε γιατρό που θα μας συστήσει κορτιζόνη, πιθανότατα σε μορφή κρέμας ή αλλιώς χαπιών. Όταν μάλιστα οι φουσκάλες είναι αρκετά μεγάλες, είναι πιθανό ο γιατρός να χρειαστεί να τις σπάσει αφαιρώντας το υγρό.
Ποιοι πρέπει να προσέχουν περισσότερο;
Κάποια άτομα είναι πιο ευαίσθητα στην ηλιακή ακτινοβολία και κατ’ επέκταση στην πιθανότητα να τα απασχολήσει ένα έγκαυμα. Συγκεκριμένα:
- Οι ειδικοί χωρίζουν τους ανθρώπους σε έξι κατηγορίες –έξι φαινότυπους– ανάλογα με το χρώμα των μαλλιών, των ματιών και του δέρματός τους. Όσο πιο κοντά στο ένα είναι ο φαινότυπος, δηλαδή, όσο πιο ανοιχτόχρωμο δέρμα, μαλλιά και μάτια έχει κάποιος, τόσο πιο ευάλωτος είναι απέναντι στον ήλιο. Οι Έλληνες ανήκουμε συνήθως στον τρίτο ή τον τέταρτο φαινότυπο και έτσι θεωρητικά ο μέσος Έλληνας αντιμετωπίζει δυνητικά ένα μεσαίου βαθμού κίνδυνο από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία.
- Τα μωρά δεν πρέπει να εκτίθενται καθόλου στον ήλιο τους καλοκαιρινούς μήνες, και αυτό γιατί η διαπερατότητα της επιδερμίδας τους είναι αυξημένη με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν όχι μόνο από το έγκαυμα αλλά και από σοβαρή απώλεια ηλεκτρολυτών. Τα μεγαλύτερα παιδιά καλό είναι επίσης να αποφεύγουν την έκθεση στον ήλιο τις επικίνδυνες ώρες (11:00-16:00), να χρησιμοποιούν πάντα αντηλιακό με υψηλό δείκτη προστασίας και να το ανανεώνουν συχνά, ειδικά εάν ιδρώνουν ή μπαινοβγαίνουν στη θάλασσα, την πισίνα κ.λπ.
- Άνθρωποι που πάσχουν από κάποια χρόνια ασθένεια ή ακολουθούν κάποια φαρμακευτική αγωγή. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να επηρεάζουν την ευαισθησία μας στον ήλιο (φωτοευαισθησία) ή να επηρεάζεται η δράση τους ή οι ανεπιθύμητες ενέργειές τους από τον ήλιο και τη ζέστη. Επίσης, άνθρωποι ηλικιωμένοι, με χρόνιες ασθένειες ή δερματικά προβλήματα (π.χ., λεύκη) θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με την έκθεσή τους στον ήλιο.
Ευχαριστούμε την Παναγιώτα Ρήγα, δερματολόγο, για τη συνεργασία.