Η απώλεια μνήμης είναι το σύμπτωμα που οι περισσότεροι συνδέουν με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Το να ξεχνά κάποιος ονόματα, να χάνει συχνά αντικείμενα ή να παραλείπει σημαντικά ραντεβού θεωρείται συνήθως το πρώτο προειδοποιητικό σημάδι.
Ωστόσο, νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι οι αλλαγές στον εγκέφαλο μπορεί να ξεκινούν πολύ νωρίτερα και να επηρεάζουν αρχικά μια διαφορετική λειτουργία: την ικανότητα προσαρμογής σε νέες καταστάσεις.
Τι είναι η γνωστική ευελιξία;
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Texas A&M Health στις ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι ένα από τα πρώτα σημάδια της νόσου μπορεί να είναι η μειωμένη γνωστική ευελιξία. Πρόκειται για την ικανότητα του εγκεφάλου να αλλάζει τρόπο σκέψης, να μαθαίνει νέους κανόνες και να προσαρμόζεται όταν αλλάζουν οι συνθήκες.
Με απλά λόγια, είναι η δεξιότητα που μας επιτρέπει να βρίσκουμε νέες λύσεις όταν κάτι δεν λειτουργεί πλέον όπως πριν.
Τι έδειξε η μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, πραγματοποιήθηκε σε ζωικά μοντέλα που εμφανίζουν χαρακτηριστικά της νόσου Αλτσχάιμερ.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι τα ζώα δυσκολεύονταν να προσαρμοστούν όταν άλλαζαν οι κανόνες μιας δοκιμασίας. Συνέχιζαν να επαναλαμβάνουν την ίδια συμπεριφορά, ακόμη κι όταν αυτή δεν οδηγούσε πλέον στο επιθυμητό αποτέλεσμα.
Το σημαντικό εύρημα ήταν ότι αυτή η δυσκολία εμφανίστηκε αρκετούς μήνες πριν παρουσιαστούν προβλήματα μνήμης.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Οι ερευνητές εντόπισαν αυξημένη δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη λήψη αποφάσεων και την προσαρμογή της συμπεριφοράς. Παράλληλα, διαπίστωσαν μειωμένη λειτουργία ορισμένων νευρικών κυττάρων που συμβάλλουν στη μάθηση και στην ευελιξία της σκέψης.
Η υπερβολική δραστηριότητα φαίνεται ότι μπορεί να ενισχύει τη δημιουργία των πλακών β-αμυλοειδούς, οι οποίες αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου Αλτσχάιμερ. Με τη σειρά τους, οι πλάκες αυτές φαίνεται να αυξάνουν ακόμη περισσότερο τη νευρωνική δραστηριότητα, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.
Μια ελπιδοφόρα παρέμβαση
Στη μελέτη, οι επιστήμονες δοκίμασαν να μειώσουν προσωρινά τη δραστηριότητα αυτού του εγκεφαλικού κυκλώματος.
Το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικό. Τα ζωικά μοντέλα παρουσίασαν καλύτερη γνωστική ευελιξία, πιο φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου και μικρότερη συσσώρευση β-αμυλοειδούς. Μάλιστα, τα οφέλη διατηρήθηκαν ακόμη και μετά το τέλος της παρέμβασης.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ζωικά μοντέλα και απαιτούνται νέες μελέτες για να επιβεβαιωθεί αν τα ίδια ευρήματα ισχύουν και στους ανθρώπους.
Παρ’ όλα αυτά, η μελέτη ανοίγει νέους δρόμους στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ. Αν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, ειδικές δοκιμασίες που αξιολογούν τη γνωστική ευελιξία θα μπορούσαν στο μέλλον να βοηθούν στον εντοπισμό της νόσου αρκετά χρόνια πριν εμφανιστούν τα προβλήματα μνήμης.
Η έγκαιρη ανίχνευση θα μπορούσε να δώσει πολύτιμο χρόνο για την εφαρμογή νέων θεραπευτικών παρεμβάσεων και να βελτιώσει σημαντικά τις προοπτικές αντιμετώπισης της νόσου.