Πολλοί άνθρωποι νιώθουν έντονη υπνηλία το μεσημεράκι ή νωρίς το απόγευμα, συνήθως μεταξύ 1 και 3 μ.μ., κάτι που δεν οφείλεται αποκλειστικά στο γεύμα, όπως συχνά πιστεύεται. Οι επιστήμονες εξηγούν ότι ο οργανισμός ακολουθεί τον κιρκάδιο ρυθμό, το εσωτερικό βιολογικό ρολόι που ρυθμίζει τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης. Κατά τη διάρκεια της ημέρας υπάρχει μια φυσιολογική πτώση της εγρήγορσης, η οποία κάνει πολλούς να αισθάνονται ότι χρειάζονται λίγη ξεκούραση. Και ο μεσημεριανός ύπνος μπορεί να κάνει καλό με μία προϋπόθεση…
Ένας σύντομος μεσημεριανός ύπνος μπορεί να κάνει καλό
Σύμφωνα με την American Academy of Sleep Medicine και τη Sleep Foundation, ένας σύντομος μεσημεριανός ύπνος διάρκειας 10 έως 30 λεπτών μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη.
Μεταξύ άλλων, μπορεί να:
- βελτιώσει την εγρήγορση,
- ενισχύσει τη συγκέντρωση,
- αυξήσει την απόδοση στην εργασία,
- μειώσει το αίσθημα κόπωσης,
- συμβάλει στη βελτίωση της διάθεσης.
Το σημαντικό είναι ότι ένας τόσο σύντομος ύπνος συνήθως δεν επιτρέπει στον οργανισμό να εισέλθει στα βαθύτερα στάδια του ύπνου, γι’ αυτό και το ξύπνημα είναι ευκολότερο.
Γιατί καλύτερα να μην κοιμόμαστε πολύ;
Όταν ο μεσημεριανός ύπνος ξεπερνά τα 45-60 λεπτά, αυξάνονται οι πιθανότητες να μπούμε σε βαθύ ύπνο.
Αν ξυπνήσουμε σε αυτό το στάδιο, μπορεί να εμφανιστεί η λεγόμενη αδράνεια ύπνου (sleep inertia): μια κατάσταση κατά την οποία νιώθουμε αποπροσανατολισμένοι, βαρείς και δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε για αρκετή ώρα μετά το ξύπνημα.
Παράλληλα, ένας πολύ μεγάλος μεσημεριανός ύπνος ή ένας ύπνος πιο αργά μέσα στη μέρα, μπορεί να μειώσει την «πίεση ύπνου» που συσσωρεύεται φυσιολογικά καθώς η μέρα περνά, κάνοντας ορισμένους ανθρώπους να δυσκολεύονται να αποκοιμηθούν το βράδυ.
Πότε είναι η καλύτερη ώρα;
Οι ειδικοί προτείνουν ο μεσημεριανός ύπνος να γίνεται νωρίς, ιδανικά πριν από τις 3 μ.μ.
Αν γίνει αργότερα, ιδιαίτερα προς το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ, είναι πιθανότερο να επηρεάσει τον φυσιολογικό κύκλο ύπνου και να καθυστερήσει την ώρα που θα νυστάξουμε.
Όλοι ωφελούνται το ίδιο;
Όχι απαραίτητα.
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, ένας σύντομος μεσημεριανός ύπνος μπορεί να είναι ιδιαίτερα αναζωογονητικός. Ωστόσο, οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν χρόνια αϋπνία ή δυσκολεύονται συστηματικά να αποκοιμηθούν το βράδυ ίσως χρειαστεί να τον περιορίσουν ή να τον αποφεύγουν, καθώς μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα.
Αντίθετα, για όσους εργάζονται σε βάρδιες, κοιμούνται λιγότερες ώρες ή περνούν περιόδους αυξημένης σωματικής και πνευματικής κόπωσης, μια σύντομη σιέστα μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο «εργαλείο» αποκατάστασης.
Μεσημεριανός ύπνος: Πώς θα τον αξιοποιήσετε
Αν θέλετε να αποκομίσετε τα οφέλη του χωρίς να επηρεάσετε τον βραδινό σας ύπνο, οι ειδικοί προτείνουν:
- να περιορίζετε τη διάρκειά του στα 10-30 λεπτά,
- να κοιμάστε νωρίς το απόγευμα,
- να επιλέγετε έναν ήσυχο και σχετικά σκοτεινό χώρο,
- να μην χρησιμοποιείτε τον μεσημεριανό ύπνο ως λύση για τη χρόνια έλλειψη νυχτερινού ύπνου.
Τελικά, ο μεσημεριανός ύπνος δεν είναι ούτε «κακός» ούτε «καλός» από μόνος του. Η επίδρασή του εξαρτάται κυρίως από τη διάρκειά του, την ώρα που γίνεται και τις ανάγκες κάθε οργανισμού. Για τους περισσότερους ανθρώπους, μια σύντομη σιέστα διάρκειας έως 30 λεπτών μπορεί να προσφέρει περισσότερη ενέργεια, καλύτερη συγκέντρωση και καλύτερη διάθεση, χωρίς να χαλάσει τον ύπνο το βράδυ. Αν όμως διαπιστώνετε ότι δυσκολεύεστε συστηματικά να αποκοιμηθείτε τη νύχτα, αξίζει να επανεξετάσετε τη συνήθεια του μεσημεριανού ύπνου μαζί με έναν ειδικό ύπνου.