Η ακοή είναι μια πολύτιμη αίσθηση που δύσκολα αποκαθίσταται όταν χαθεί. Γι’ αυτό η φροντίδα της πρέπει να αποτελεί καθημερινή συνήθεια και όχι μόνο μέτρο προστασίας σε ιδιαίτερες περιστάσεις.
Σε αντίθεση με τη φυσική κατάσταση, η οποία μπορεί να βελτιωθεί με την άσκηση, η βλάβη στην ακοή συνήθως είναι μόνιμη. Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη αποτελεί τον καλύτερο τρόπο προστασίας.
Πώς λειτουργεί η ακοή
Στο εσωτερικό του αυτιού βρίσκεται ο κοχλίας, μια μικρή δομή γεμάτη υγρό που περιέχει χιλιάδες πολύ ευαίσθητα τριχωτά κύτταρα.
Τα ηχητικά κύματα κάνουν αυτά τα κύτταρα να κινούνται και να μετατρέπουν τον ήχο σε ηλεκτρικά σήματα, τα οποία μεταφέρονται μέσω του ακουστικού νεύρου στον εγκέφαλο. Έτσι αντιλαμβανόμαστε τους ήχους και την ομιλία.
Η παρατεταμένη έκθεση σε έντονο θόρυβο μπορεί να καταστρέψει αυτά τα κύτταρα. Σε αντίθεση με άλλα κύτταρα του οργανισμού, δεν αναγεννώνται. Όταν χαθούν, η απώλεια της ακοής είναι συνήθως μόνιμη.
Ο θόρυβος δρα συσσωρευτικά
Η βλάβη από τον θόρυβο δεν προκαλείται μόνο από ένα πολύ δυνατό γεγονός. Συχνά δημιουργείται σταδιακά, καθώς οι καθημερινές εκθέσεις σε υψηλές εντάσεις προστίθενται με την πάροδο των χρόνων.
Αυτό σημαίνει ότι οι συνήθειες που αποκτούμε από την παιδική και εφηβική ηλικία μπορούν να επηρεάσουν την ακοή μας αρκετές δεκαετίες αργότερα. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, παρατηρούνται ενδείξεις απώλειας ακοής σε ολοένα νεότερους ανθρώπους.
Τα ακουστικά χρειάζονται μέτρο
Η πιο συχνή πηγή έντονου ήχου στην καθημερινότητα είναι τα προσωπικά ακουστικά.
Η συνεχής ακρόαση μουσικής, βίντεο ή παιχνιδιών στη μέγιστη ένταση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πρόωρης απώλειας ακοής, ιδιαίτερα όταν η χρήση διαρκεί πολλές ώρες.
Ένας απλός κανόνας είναι ότι, φορώντας ακουστικά, θα πρέπει να μπορείτε να ακούσετε κάποιον που σας μιλά από κοντά. Αν χρειάζεται να φωνάζει για να τον ακούσετε, η ένταση πιθανότατα είναι πολύ υψηλή.
Επίσης, καλό είναι να μην αγνοούνται οι προειδοποιήσεις των κινητών τηλεφώνων ή άλλων συσκευών όταν ενημερώνουν ότι η ένταση ξεπερνά τα ασφαλή επίπεδα.
Προσοχή σε εκδηλώσεις
Ακόμη και λίγα λεπτά έκθεσης σε πολύ δυνατούς ήχους μπορεί να επιβαρύνουν το εσωτερικό του αυτιού.
Η χρήση ωτοασπίδων αποτελεί έναν απλό και αποτελεσματικό τρόπο προστασίας. Υπάρχουν ειδικές ωτοασπίδες που μειώνουν την ένταση του ήχου χωρίς να αλλοιώνουν σημαντικά την ποιότητα της μουσικής, επιτρέποντας την ασφαλέστερη παρακολούθηση μιας εκδήλωσης.
Θόρυβος και εργασίες στο σπίτι
Ορισμένα ηλεκτρικά εργαλεία παράγουν θόρυβο που μπορεί να επηρεάσει την ακοή, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σε τέτοιες εργασίες συνιστάται η χρήση προστατευτικών ακουστικών ή ωτοασπίδων. Αν κάποιος επιθυμεί να ακούει μουσική κατά τη διάρκεια της εργασίας, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιεί προστατευτικά ακουστικά με λειτουργία μείωσης θορύβου, ώστε να μην χρειάζεται να αυξάνει υπερβολικά την ένταση.
Η παγίδα στο αυτοκίνητο
Λίγοι γνωρίζουν ότι ο δυνατός θόρυβος του αέρα κατά την οδήγηση με ανοιχτό παράθυρο στον αυτοκινητόδρομο μπορεί επίσης να επιβαρύνει την ακοή.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν ο οδηγός ανεβάζει παράλληλα την ένταση του ραδιοφώνου για να καλύψει τον θόρυβο του ανέμου. Παρόμοια έκθεση αντιμετωπίζουν και οι μοτοσικλετιστές, οι οποίοι μπορούν να προστατεύσουν την ακοή τους με κατάλληλες ωτοασπίδες που μειώνουν τον θόρυβο χωρίς να εμποδίζουν την αντίληψη σημαντικών ήχων της κυκλοφορίας.
Η υπερβολική χρήση ωτοασπίδων δεν είναι πάντα ωφέλιμη
Οι ωτοασπίδες είναι χρήσιμες όταν υπάρχει έντονος θόρυβος, όμως η συνεχής χρήση τους δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμη.
Το αυτί διαθέτει φυσικό μηχανισμό αυτοκαθαρισμού μέσω του κεριού, το οποίο προστατεύει τον ακουστικό πόρο από μικρόβια και σκόνη. Η συχνή χρήση αντικειμένων μέσα στο αυτί, όπως οι μπατονέτες, μπορεί να σπρώξει το κερί βαθύτερα και να προκαλέσει απόφραξη ή ερεθισμό.
Εάν εμφανιστεί αίσθημα βουλώματος, πόνος ή σημαντική μείωση της ακοής, είναι σημαντικό να γίνει εξέταση από γιατρό.
Πότε πρέπει να γίνει έλεγχος
Η απώλεια ακοής δεν αφορά μόνο τους ηλικιωμένους. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ιδιαίτερα σε άτομα που εκτίθενται συχνά σε έντονο θόρυβο.
Ένας έλεγχος ακοής είναι χρήσιμος όταν κάποιος δυσκολεύεται να παρακολουθήσει συζητήσεις σε χώρους με πολύ κόσμο ή όταν εμφανίζει επίμονο βουητό ή σφύριγμα στα αυτιά, γνωστό ως εμβοές.