Έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για την καθιστική ζωή σαν να είναι απλώς θέμα φυσικής κατάστασης. Δεν γυμναζόμαστε αρκετά, άρα λαχανιάζουμε πιο εύκολα, κουραζόμαστε πιο γρήγορα, χάνουμε αντοχή. Μια νέα μικρή μελέτη, όμως, αποκαλύπτει ότι οι επιδράσεις της αδράνειας είναι βαθύτερες. Η ακινησία φαίνεται να αφήνει μετρήσιμο αποτύπωμα μέσα στα ίδια τα μυϊκά κύτταρα, πριν ακόμη φανεί κάτι σε μια συνηθισμένη εξέταση.
Οι ερευνητές συνέκριναν 9 υγιείς άνδρες που περνούσαν πολλές ώρες καθιστοί με 10 υγιείς άνδρες με μέτρια φυσική δραστηριότητα, δηλαδή συμπλήρωναν τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα. Όλοι ήταν περίπου 42 ετών, χωρίς διαβήτη και χωρίς υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η καθιστική ζωή αφήνει «αποτύπωμα» στους μύες
Στο επίκεντρο της μελέτης βρέθηκαν τα μιτοχόνδρια, τα μικροσκοπικά «εργοστάσια» ενέργειας των κυττάρων. Όταν λειτουργούν καλά, βοηθούν το σώμα να αξιοποιεί αποτελεσματικά τα καύσιμά του, κυρίως τα λιπαρά και τους υδατάνθρακες. Όταν δυσκολεύονται, η παραγωγή ενέργειας γίνεται λιγότερο αποδοτική.
Στους συμμετέχοντες που περνούσαν πολλές ώρες καθιστοί, η ικανότητα των μιτοχονδρίων να παράγουν ενέργεια φάνηκε να είναι χαμηλότερη κατά περίπου 34% έως 36%. Η καύση λίπους μέσα στα μιτοχόνδρια φάνηκε να είναι μειωμένη κατά 32% έως 35%, ενώ η λειτουργία που σχετίζεται με την παραγωγή ATP (ένα μόριο που λειτουργεί σαν «καύσιμο» για τα κύτταρα), της βασικής «ενεργειακής μονάδας» του κυττάρου, φάνηκε να είναι περίπου 30% χαμηλότερη.
Πιο απλά, οι μύες των ανδρών που συνήθιζαν να κάθονται για πολλές ώρες δεν ήταν απλώς λιγότερο γυμνασμένοι, αλλά φάνηκαν να δουλεύουν διαφορετικά σε κυτταρικό επίπεδο.
Η πρωτεΐνη που έκανε τη διαφορά
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η πρωτεΐνη MPC1, που επιτρέπει την είσοδο υποπροϊόντος της ζάχαρης στα μιτοχόνδρια για γίνει ενέργεια, ήταν σχεδόν στο μισό στους άνδρες με καθιστική ζωή. Παρότι η είσοδος της γλυκόζης στους μύες δεν παρουσίασε πρόβλημα, το ζήτημα εντοπιζόταν πιο βαθιά, στον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούνταν αυτό το καύσιμο μέσα στο κύτταρο για την παραγωγή ενέργειας.
Αυτό δίνει μια πιο ουσιαστική διάσταση στο εύρημα, εξηγούν οι ερευνητές, καθώς υποδηλώνει ότι η καθιστική ζωή δεν επηρεάζει μόνο τη φυσική μας κατάσταση, αλλά και τον ίδιο τον μηχανισμό με τον οποίο το σώμα παράγει και χρησιμοποιεί ενέργεια.
Καθιστική ζωή & καύσεις
Οι διαφορές φάνηκαν και στην πράξη. Σε δοκιμασία με στατικό ποδήλατο, οι πιο δραστήριοι άνδρες έκαιγαν περισσότερο λίπος όσο ανέβαινε η ένταση, ενώ όσο συνήθιζαν να περνούν ώρες καθισμένοι έκαιγαν σαφώς λιγότερο και εμφάνιζαν πάνω από 60% υψηλότερα επίπεδα γαλακτικού οξέος στο αίμα σε αντίστοιχα φορτία.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το γαλακτικό οξύ αυξάνεται όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες με τον πιο αποδοτικό τρόπο και στρέφεται σε λιγότερο αποτελεσματικούς μηχανισμούς παραγωγής ενέργειας.
Τι κρατάμε
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Clinical Bioenergetics, βασίστηκε σε περιορισμένο δείγμα και αφορά αποκλειστικά άνδρες, οπότε οι αλλαγές δεν μπορούν να αποδοθούν με βεβαιότητα μόνο στην καθιστική ζωή. Ωστόσο, μας υπενθυμίζει ότι η απουσία φυσικής δραστηριότητας δεν είναι μια ουδέτερη επιλογή για τον οργανισμό.
Οι μύες θεωρούνται το σημαντικότερο μεταβολικά ενεργό όργανο του σώματος και όσο τους ενεργοποιούμε, τόσο πιο αποτελεσματικά λειτουργούν.