Με την πρώτη ματιά, μοιάζει με μια απλή ερώτηση που μπορεί να κάνει ένας γιατρός κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης. Ωστόσο, σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, η απάντηση που δίνει κάποιος ίσως αποκαλύπτει περισσότερα από όσα φανταζόμαστε για την πορεία της υγείας του και ακόμη και για το προσδόκιμο ζωής του. Μια μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science σχετικά με τη μακροζωία, έφερε στο φως ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα: ο πιο αξιόπιστος δείκτης μακροζωίας δεν ήταν μόνο οι εξετάσεις αίματος, αλλά η απάντηση στην ερώτηση «Πώς θα περιγράφατε την υγεία σας;»
Η μελέτη για τη μακροζωία που κράτησε σχεδόν τρεις δεκαετίες
Οι ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερους από 6.000 ανθρώπους στη Βρετανία για 29 ολόκληρα χρόνια. Κατά τη διάρκεια της μελέτης κατέγραφαν δεκάδες διαφορετικούς παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία, όπως η φυσική κατάσταση, οι χρόνιες παθήσεις, οι καθημερινές συνήθειες, η μνήμη, η κινητικότητα, ακόμη και η χρήση φαρμάκων.
Συνολικά εξετάστηκαν 65 διαφορετικοί παράγοντες κινδύνου. Παρόλα αυτά, το συμπέρασμα που προκάλεσε τη μεγαλύτερη έκπληξη ήταν ότι όσοι πίστευαν πως ήταν υγιείς είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να ζήσουν περισσότερο, ακόμη και όταν οι υπόλοιποι δείκτες υγείας δεν ήταν ιδανικοί.
Γιατί έχει σημασία το πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς οι ίδιου την κατάσταση της υγείας μας;
Οι επιστήμονες δεν υποστηρίζουν ότι η θετική σκέψη “θεραπεύει” τις ασθένειες ή ότι αρκεί να αισθανόμαστε υγιείς για να είμαστε πραγματικά. Πιθανότατα όμως, όταν ένας άνθρωπος βλέπει την υγεία του πιο αισιόδοξα, επηρεάζεται και η καθημερινή του συμπεριφορά. Είναι πιο πιθανό να κινείται περισσότερο, να φροντίζει τη διατροφή του, να παραμένει κοινωνικά ενεργός και να αντιμετωπίζει το άγχος πιο αποτελεσματικά. Η εικόνα επομένως που έχουμε για τον εαυτό μας μπορεί να επηρεάζει, έστω και έμμεσα, τις επιλογές που κάνουμε κάθε μέρα.
Η δύναμη της αισιοδοξίας
Παρόμοια συμπεράσματα είχε και έρευνα του Πανεπιστημίου Stanford. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που θεωρούσαν πως ήταν λιγότερο δραστήριοι από τους συνομηλίκους τους είχαν αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, ακόμη κι αν στην πραγματικότητα ασκούνταν αρκετά. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτό ίσως σχετίζεται με το λεγόμενο φαινόμενο placebo, δηλαδή την επίδραση που μπορεί να έχει η ίδια μας η πεποίθηση στον οργανισμό.
Αντίστοιχα, μελέτες του Πανεπιστημίου Johns Hopkins σχετικά με τη μακροζωία, επισήμαναν ότι ακόμη και άτομα με αυξημένο κληρονομικό κίνδυνο για καρδιοπάθειες είχαν μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρδιακό επεισόδιο όταν διατηρούσαν μια γενικά θετική στάση απέναντι στη ζωή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε τα συμπτώματα ή να παραλείπουμε τις προληπτικές εξετάσεις. Αντίθετα, η πραγματική φροντίδα της υγείας συνδυάζει την ιατρική παρακολούθηση με μια καθημερινότητα που περιλαμβάνει επαρκή ύπνο, ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, ξεκούραση και θετικές ανθρώπινες σχέσεις.