«Οκτώ ώρες εργασία, οκτώ ώρες αναψυχή, οκτώ ώρες ανάπαυση», έλεγε το 1817 ο ουαλός κλωστοϋφαντουργός Ρόμπερτ Όουεν. Στόχος του ήταν μια δικαιότερη κατανομή της εργάσιμης ημέρας, όμως η ιδέα ότι οι οκτώ ώρες ύπνου κάθε νύχτα είναι το ιδανικό έχει έκτοτε παγιωθεί ως κοινώς αποδεκτή άποψη. Είναι πράγματι σωστή, αναρωτιέται ο Economist;
Tα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη και ότι ούτε η έλλειψη ούτε η υπερβολή στον ύπνο αποτελούν την ιδανική επιλογή.
Οι αρνητικές συνέπειες του ανεπαρκούς ύπνου είναι καλά τεκμηριωμένες. Μια «κακή νύχτα» μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τη μνήμη και την ικανότητα λήψης αποφάσεων, ενώ αυξάνει το άγχος και μας κάνει ευερέθιστους την επόμενη ημέρα. Οταν η έλλειψη ύπνου γίνεται χρόνια, συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, ψυχικών διαταραχών, ακόμη και πρόωρου θανάτου.
Οι επιστήμονες, τώρα, επισημαίνουν ότι και ο υπερβολικός ύπνος μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα υγείας. Οι περισσότερες έρευνες, σύμφωνα με τον Economist, καταλήγουν σε μια σχέση σχήματος «U», σύμφωνα με την οποία τόσο οι λίγες όσο και οι πολλές ώρες ύπνου συνδέονται με χειρότερη υγεία σε σύγκριση με μια ενδιάμεση διάρκεια.
Δύο μεγάλες επιστημονικές ανασκοπήσεις που δημοσιεύθηκαν το 2015 προσπάθησαν να προσδιορίσουν το ιδανικό εύρος. Η πρώτη, βασισμένη σε 575 μελέτες, κατέληξε ότι οι ενήλικες ηλικίας 18 έως 64 ετών χρειάζονται συνήθως επτά έως εννέα ώρες ύπνου κάθε βράδυ, ενώ για όσους έχουν ξεπεράσει τα 65 έτη οι ανάγκες μειώνονται στις επτά έως οκτώ ώρες. Η δεύτερη ανάλυση, η οποία αξιολόγησε 311 μελέτες, πρότεινε ως καλύτερο στόχο περίπου επτά ώρες ύπνου, αν και τόνισε ότι τα στοιχεία για τις επιπτώσεις του συστηματικού ύπνου άνω των εννέα ωρών παραμένουν ασαφή.
Μια νεότερη μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Μάιο στο περιοδικό Nature, εξέτασε το ζήτημα από διαφορετική σκοπιά. Οι ερευνητές, σημειώνει ο Economist, αξιοποίησαν την έννοια του «βιολογικού ρολογιού», το οποίο εκτιμά αν τα όργανα του σώματος εμφανίζουν βιολογική ηλικία μεγαλύτερη ή μικρότερη από την πραγματική ηλικία ενός ανθρώπου.
Ο επικεφαλής της έρευνας, ο νευροεπιστήμονας Τζουνχάο Γουέν από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια, εξηγεί ότι ένας άνθρωπος μπορεί να έχει, για παράδειγμα, εγκέφαλο που εμφανίζει μεγαλύτερη βιολογική ηλικία λόγω κάποιας πάθησης, ενώ ένας ιδιαίτερα δραστήριος αθλητής μπορεί να διαθέτει μυϊκό σύστημα που δείχνει νεότερο από την πραγματική του ηλικία.
Η ερευνητική ομάδα, γράφει ο Economist, ανέλυσε δεδομένα περίπου 500.000 ενηλίκων, αξιοποιώντας κυρίως πληροφορίες από τη μεγάλη βάση δεδομένων UK Biobank. Οι επιστήμονες εξέτασαν τη σχέση μεταξύ της διάρκειας του ύπνου και 23 διαφορετικών βιολογικών δεικτών που αφορούσαν εννέα συστήματα του οργανισμού, μεταξύ των οποίων ο εγκέφαλος, οι πνεύμονες, το ήπαρ και το δέρμα. Και σε αυτή την ανάλυση επιβεβαιώθηκε η σχέση τύπου «U». Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η ιδανική διάρκεια ύπνου κυμαίνεται από 6,5 έως 7,8 ώρες για τις γυναίκες και από 6,4 έως 7,7 ώρες για τους άνδρες.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα συμπεράσματα τέτοιων μελετών δεν μπορούν να εφαρμοστούν με τον ίδιο τρόπο σε κάθε άνθρωπο. Η κατάσταση της υγείας, οι συνήθειες και πολλοί άλλοι παράγοντες διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Επιπλέον, δεν είναι πάντα εύκολο να αποδειχθεί τι προηγείται: η κακή ποιότητα των οργάνων εξαιτίας του ανεπαρκούς ύπνου ή κάποιος άλλος παράγοντας που επηρεάζει ταυτόχρονα και την υγεία και τον ύπνο.
Ο ψυχίατρος Μάικλ Γκράντνερ, από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, επισημαίνει στον Economist ότι η διάρκεια αποτελεί μόνο μία διάσταση του καλού ύπνου. Εξίσου σημαντικά είναι η ποιότητα, η σταθερότητα του ωραρίου και η συνέχεια του ύπνου χωρίς συχνές αφυπνίσεις. Για τον λόγο αυτό συμβουλεύει τους ανθρώπους να μην αγχώνονται υπερβολικά για έναν συγκεκριμένο αριθμό ωρών, εκτός αν οι συνήθειές τους αποκλίνουν σημαντικά από το φυσιολογικό.
Η συμβουλή αυτή αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθώς το άγχος για τον ίδιο τον ύπνο μπορεί να εξελιχθεί σε έναν φαύλο κύκλο. Ερευνα της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής του Υπνου έδειξε ότι το 76% των συμμετεχόντων είχε χάσει ώρες ύπνου εξαιτίας της ανησυχίας του για το αν κοιμάται αρκετά.
Ο Τζουνχάο Γουέν, καταλήγει ο Εconomist, προτείνει να ακούμε περισσότερο τις ανάγκες του οργανισμού μας. Αν ξυπνάμε ξεκούραστοι και γεμάτοι ενέργεια, τότε πιθανότατα κοιμόμαστε όσο πραγματικά χρειαζόμαστε. Για τους περισσότερους ανθρώπους, ένας ύπνος έξι έως οκτώ ωρών αποτελεί έναν ρεαλιστικό και υγιή στόχο, χωρίς να χρειάζεται εμμονή με την ακριβή διάρκειά του.
Ακολουθήστε το Protagon στο Google News