Το άγχος, το έτοιμο φαγητό και οι πολλές ώρες καθιστικής ζωής, έχουν κατηγορηθεί για τα αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας. Και η εργασία φαίνεται να παίζει κρίσιμο ρόλο σε όλα αυτά. Αυστραλοί ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μείωση των ετήσιων ωρών εργασίας μόλις κατά 1% οδήγησε σε μείωση των ποσοστών παχυσαρκίας κατά 0,16%, ένα στοιχείο σημαντικό αν αναλογιστεί κανείς πως η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιοπάθειες, διαβήτη, άνοια, ορισμένες μορφές καρκίνου, ακόμη και πρόωρο θάνατο.
Η μελέτη —η οποία παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Παχυσαρκία στην Κωνσταντινούπολη— συνέκρινε τα εργασιακά πρότυπα και τα ποσοστά παχυσαρκίας σε 33 χώρες του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης) από το 1990 έως το 2022.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Μεξικό και η Κολομβία, όπου οι ώρες εργασίας είναι συνήθως περισσότερες, εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας σε σύγκριση με τις σκανδιναβικές χώρες, όπου οι εργάσιμες ημέρες είναι λιγότερες.
Οι συγγραφείς της μελέτης, από το πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η έλλειψη χρόνου για άσκηση και το εργασιακό στρες ενδέχεται να εξηγούν αυτή την τάση.
«Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους οι ώρες εργασίας μπορούν να συμβάλλουν στην παχυσαρκία πέρα από τα έτοιμα φαγητά, τα οποία είναι φυσικά σημαντικός παράγοντας — για παράδειγμα, οι πολλές ώρες μπορούν να αυξήσουν την κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες, η οποία συνδέεται με αύξηση βάρους», εξήγησαν οι ειδικοί.
«Όταν οι άνθρωποι έχουν μια πιο ισορροπημένη ζωή, έχουν λιγότερο άγχος, μπορούν να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή σε μια πιο θρεπτική διατροφή και να ασκούνται περισσότερο», τόνισαν οι ίδιοι.
Καθώς οι δουλειές που κάποτε θεωρούνταν σωματικά απαιτητικές έχουν πλέον σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιηθεί και πολλοί εργαζόμενοι γραφείου περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας καθισμένοι μπροστά σε οθόνες, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η αναδιάρθρωση της εβδομάδας εργασίας θα μπορούσε να μειώσει το συνολικό βάρος των ασθενειών.
Η μείωση των ωρών εργασίας κατά 20% (τετραήμερη δουλειά) για παράδειγμα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε περίπου μισό εκατομμύριο λιγότερους παχύσαρκους στη Βρετανία, συμβάλλοντας και στην επιστροφή περισσότερων ανθρώπων στην εργασία.
Παχυσαρκία: Δεν είναι μόνο οι πολλές ώρες αλλά και ο φόρτος εργασίας
Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η μείωση της εβδομάδας εργασίας κατά μόλις μία ημέρα μπορεί να μειώσει το στρες, να βελτιώσει τον ύπνο, να αυξήσει τη σωματική δραστηριότητα — παράγοντες που συμβάλλουν στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους — και να ενισχύσει την παραγωγικότητα.
Χαρακτηριστικά, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Human Behaviour, η οποία παρακολούθησε σχεδόν 3.000 εργαζόμενους σε 141 εταιρείες, διαπίστωσε ότι μετά από έξι μήνες οι εργαζόμενοι ανέφεραν καλύτερη ψυχική και σωματική υγεία, λιγότερα προβλήματα ύπνου και χαμηλότερο εργασιακό στρες, με αποτέλεσμα λιγότερες ημέρες απουσίας λόγω ασθένειας. Περίπου το 90% των εταιρειών που συμμετείχαν συνέχισαν κάποια μορφή τετραήμερης εβδομάδας μετά το τέλος της μελέτης, λόγω των θετικών συνεπειών που είχε συνολικά στην κοινωνία.
Μια πρόσφατη γερμανική μελέτη προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, παρακολουθώντας το στρες, τη σωματική δραστηριότητα και τον ύπνο μέσω φορητών συσκευών (wearables), αντί να βασιστεί σε ερωτηματολόγια των συμμετεχόντων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι εργάζονταν τέσσερις ημέρες την εβδομάδα είχαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα στρες, όπως αυτά μετρήθηκαν μέσω της μεταβλητότητας του καρδιακού ρυθμού, σε σύγκριση με όσους εργάζονταν πλήρες ωράριο. Ακόμη και τα Σαββατοκύριακα, οι συμμετέχοντες αυτοί δεν έφτασαν ποτέ τα ίδια επίπεδα άγχους με την ομάδα ελέγχου. Παράλληλα, ασκούνταν περισσότερο και κοιμόντουσαν περίπου 40 λεπτά επιπλέον την εβδομάδα — παράγοντες που έχουν συνδεθεί με καλύτερη διαχείριση του σωματικού βάρους.
Νωρίτερα φέτος, μια μεγάλη ανάλυση στο Ηνωμένο Βασίλειο, που συμπεριέλαβε πάνω από 27.000 ενήλικες, διαπίστωσε ότι όσοι κοιμούνται λιγότερο από επτά ώρες τη νύχτα είναι πιο πιθανό να τρώνε ως αντίδραση στο στρες. Είναι επίσης πιο πιθανό να παραλείπουν γεύματα — γεγονός που ενεργοποιεί την αντίδραση «μάχης ή φυγής» του οργανισμού, αυξάνοντας την παραγωγή κορτιζόλης — και να καταναλώνουν πιο συχνά ανθυγιεινά σνακ. Δημοσιεύοντας τα ευρήματά τους στο περιοδικό Appetite, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο καλύτερος ύπνος — που θα μπορούσε να ενισχυθεί από λιγότερες ημέρες εργασίας — ενδέχεται να συμβάλλει στον περιορισμό των λιγούρων για ανθυγιεινές τροφές.
Από την άλλη πλευρά, μία από τις βασικές αιτίες της επαγγελματικής εξουθένωσης είναι η υπερφόρτωση εργασίας. Η μείωση των ημερών εργασίας μπορεί όντως να περιορίζει κάπως τον φόρτο, ωστόσο, ίσως η πιο αποτελεσματική λύση θα ήταν η άμεση αντιμετώπιση του φόρτου εργασίας, με συστήματα ή κανόνες που θα διασφαλίζουν ότι κανείς δεν έχει περισσότερη δουλειά από ένα λογικό όριο.