Ο Ράντι θυμάται έντονα τη στιγμή που είπε στη σύζυγό του ότι είχε βρει το φάρμακο για ένα ποσό που, σε φαρμακευτικούς όρους, ισοδυναμούσε με «ψιλά».
«Θυμάμαι ακόμα ζωντανά τη στιγμή που της το είπα, όταν βρήκα το φαρμακείο του κ. Κιούμπαν και την τιμή αυτού του φαρμάκου», είπε. «Ξέσπασε σε κλάματα… Δεν μπορώ καν να αρθρώσω τα συναισθήματά μου για το πώς ένιωσα όταν ανακάλυψα την πραγματική τιμή του φαρμάκου και την αντίδρασή της όταν της το ανακοίνωσα».
Η Cost Plus Drugs παρείχε στο ζευγάρι μια αναλυτική κατανομή του κόστους της ιματινίμπης. Η προσφορά δείχνει τι πλήρωσε η εταιρεία στον κατασκευαστή, το περιθώριο κέρδους, την εργασία του φαρμακείου για την εκτέλεση της συνταγής και τα έξοδα αποστολής.
Στις 12 Μαΐου, μια προμήθεια 30 ημερών με δόση 400mg ιματινίμπης —μια κοινή δόση για τη θεραπεία της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας— κόστιζε 39,75 $ από την Cost Plus Drugs.
Η ανάλυση του κόστους:
-
25,65 $ για την παραγωγή
-
3,85 $ για την Cost Plus Drugs
-
5,00 $ για την εργασία του φαρμακείου
-
5,25 $ για την αποστολή
Η προσφορά της Cost Plus Drugs παρέθετε επίσης την τρέχουσα λιανική τιμή για την ιματινίμπη (χωρίς ασφάλιση): 9.657,30 $. Η εφημερίδα The Independent επικοινώνησε με την Cost Plus Drugs για σχολιασμό.
Η ιματινίμπη είναι η γενόσημη μορφή του Gleevec, ενός φαρμάκου που εισήχθη για πρώτη φορά στη φαρμακευτική αγορά πριν από 25 χρόνια από τη Novartis. Μπορεί να θεραπεύσει πολλαπλές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας. Η πατέντα του φαρμάκου έληξε το 2015 και τελικά έγινε ευρέως διαθέσιμο ως γενόσημο, εγκεκριμένο από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA).
Σύμφωνα με μελέτες στο The New England Journal of Medicine, η ιματινίμπη έχει εξαιρετικό ιστορικό στην επιβίωση των ασθενών πέρα από τα κρίσιμα ορόσημα των 5 και 10 ετών. Αντίθετα, ο μέσος καρκινοπαθής έχει 70% πιθανότητα να ζήσει άλλα πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση, σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία.
Η Novartis, ένας από τους πολλούς κατασκευαστές που παράγουν την ιματινίμπη, δήλωσε ότι η διακύμανση της τιμής του φαρμάκου οφείλεται στην πολυπλοκότητα της αμερικανικής αγοράς υγείας.
«Το κόστος που επιβαρύνει τον ασθενή στις ΗΠΑ μπορεί να ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με την ασφαλιστική κάλυψη, τον τύπο του προγράμματος παροχών, το μέρος όπου εκτελείται η συνταγή και τα πρόσθετα κόστη και τέλη από τρίτα μέρη», δήλωσε εκπρόσωπος της εταιρείας στον Independent.
Μια μελέτη του 2020 στο ιατρικό περιοδικό Lancet Haematology αναδεικνύει αυτό το σημείο: Την εποχή της μελέτης, το ετήσιο κόστος για την ιματινίμπη στην Ευρώπη ήταν 4.000 $, σε σύγκριση με ένα μέσο ετήσιο κόστος 35.000 $ στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η μελέτη διαπίστωσε επίσης ένα τεράστιο εύρος τιμών εντός των ΗΠΑ —από 4.423 $ έως 72.300 $— ανάλογα με τον κατασκευαστή ή τον διανομέα.
Υπάρχουν περίπλοκοι λόγοι πίσω από αυτές τις ακραίες αποκλίσεις, σύμφωνα με τον Jesse Mendelsohn, αντιπρόεδρο της Model N.
«Ενώ τα ευρωπαϊκά έθνη διατηρούν γενικά πιο διαφανή καθαρή τιμολόγηση, η αγορά των ΗΠΑ είναι πιο αποσυνδεδεμένη και επηρεάζεται έντονα από τον ρόλο των διαχειριστών φαρμακευτικών παροχών (PBMs) και των ιδιωτικών διαμεσολαβητών», δήλωσε ο Mendelsohn.
Οι διαχειριστές φαρμακευτικών παροχών λειτουργούν ως μεσάζοντες μεταξύ των κατασκευαστών και των ασφαλιστικών εταιρειών. Ένας κατασκευαστής προσφέρει εκπτώσεις ή επιστροφές χρημάτων εάν οι PBMs επιτύχουν συγκεκριμένους στόχους πωλήσεων. Με τη σειρά τους, αυτοί οι διαχειριστές προωθούν ένα φάρμακο στους ασφαλιστές και διαπραγματεύονται την κάλυψή του. Αυτή η διαπραγμάτευση καθορίζει αν το φάρμακο θα αποκτήσει «προτιμητέο» καθεστώς, γεγονός που το καθιστά φθηνότερο για τους ασθενείς. Οι κατασκευαστές ορίζουν μια υψηλή λιανική τιμή ως σημείο εκκίνησης για να προστατεύσουν το κέρδος τους πριν οι διαχειριστές διαπραγματευτούν τη μείωσή της.
Δεν πληρώνουν όλοι οι ασθενείς τη λιανική τιμή, αλλά τρεις ομάδες συνήθως την υφίστανται: οι ανασφάλιστοι, όσοι έχουν προγράμματα με υψηλές απαλλαγές ή εκείνοι που χρειάζονται φάρμακα που δεν καλύπτονται από την ασφάλειά τους.
Η κοινή λογική λέει ότι όσο περισσότερο βρίσκεται ένα φάρμακο στην αγορά, τόσο φθηνότερο γίνεται. Αυτό δεν ισχύει πάντα. Σε πολλές περιπτώσεις, τα γενόσημα εισέρχονται στην αγορά σε χαμηλότερες τιμές, αλλά οι ασθενείς χωρίς ασφάλιση μπορεί να μην δουν μεγάλες οικονομίες με την πάροδο του χρόνου. Αυτό συνέβη και με την ιματινίμπη, γι’ αυτό και η λιανική της τιμή μπορεί να παραμένει γύρω στα 10.000 $ τον μήνα.
Το περίπλοκο σύστημα τιμολόγησης των ΗΠΑ αποτελεί πρόβλημα για δεκαετίες. Διαδοχικές κυβερνήσεις —από τους πρώην προέδρους Μπαράκ Ομπάμα και Τζο Μπάιντεν μέχρι τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ— έχουν κάνει προσπάθειες να μειώσουν τις τιμές.
Ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα τον Μάιο του 2025, θεσπίζοντας ένα πλαίσιο «πλέον ευνοημένου κράτους» με στόχο τη μείωση των υψηλών τιμών. Το διάταγμα επέτρεψε στους Αμερικανούς να αγοράζουν ορισμένα φάρμακα απευθείας από τους κατασκευαστές σε τιμές ανάλογες με αυτές άλλων ανεπτυγμένων χωρών.
Για να καταστούν διαθέσιμες αυτές οι χαμηλότερες τιμές, η κυβέρνηση Τραμπ δημιούργησε το Trump Rx, ένα ομοσπονδιακό διαδικτυακό πρόγραμμα. Προσφέρει εκπτώσεις σε περιορισμένο αριθμό ακριβών και δημοφιλών επώνυμων φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων σκευασμάτων για την απώλεια βάρους όπως τα Wegovy, Ozempic και Zepbound, για όσους δεν έχουν ασφάλιση. Το Trump Rx δεν παρέχει εκπτώσεις σε γενόσημα φάρμακα όπως η ιματινίμπη.
Παρ’ όλα αυτά, οι Αμερικανοί βρίσκουν ανακούφιση σε ιστότοπους όπως το Cost Plus Drugs του Κιούμπαν και άλλες πλατφόρμες όπως το GoodRx. Αν κάποιος ξέρει πώς είναι αυτή η αίσθηση, αυτή είναι η Ντέμπι, η οποία εννέα χρόνια μετά τη διάγνωση παραμένει καλά στην υγεία της.
«Απερίγραπτη ανακούφιση», έγραψε σε μήνυμά της στον Independent. «Και αργότερα, χαρά, όταν μοιράστηκα αυτές τις πληροφορίες με την ογκολογική μου ομάδα, ώστε και άλλοι ασθενείς που υποφέρουν από χρόνια μυελογενή λευχαιμία να επωφεληθούν από το αξιοσημείωτο φαρμακείο του κ. Κιούμπαν».