Από τα στιγμιαία «κενά» και τη σύγχυση μέχρι τους σπασμούς και την απώλεια συνείδησης, οι ειδικοί εξηγούν πώς εκδηλώνεται η επιληψία και ποιες είναι οι πιθανές αιτίες.
Η επιληψία είναι μία από τις πιο συχνές νευρολογικές παθήσεις παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον οργανισμό MedlinePlus, η επιληψία προκαλείται από διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου, η οποία οδηγεί σε επαναλαμβανόμενες κρίσεις. Επίσης, παρότι πολλοί τη συνδέουν μόνο με έντονους σπασμούς, οι ειδικοί εξηγούν ότι οι κρίσεις μπορεί να εμφανίζονται με πολύ διαφορετικούς τρόπους και συχνά να μην είναι εύκολο να αναγνωριστούν.
Επιληψία: Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Ο εγκέφαλος λειτουργεί μέσω ηλεκτρικών σημάτων που ανταλλάσσουν συνεχώς τα νευρικά κύτταρα, οι λεγόμενοι νευρώνες. Στην επιληψία, ομάδες νευρώνων γίνονται υπερδραστήριες και στέλνουν «λανθασμένα» ή υπερβολικά ηλεκτρικά σήματα.
Οι ειδικοί περιγράφουν αυτή τη διαδικασία σαν μια «ηλεκτρική καταιγίδα» στον εγκέφαλο. Ανάλογα με το σημείο όπου ξεκινά η διαταραχή, μπορεί να επηρεαστούν η κίνηση, η συνείδηση, η όραση, η συμπεριφορά ή τα συναισθήματα του ατόμου.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Οι επιληπτικές κρίσεις δεν εμφανίζονται πάντα με απώλεια αισθήσεων ή έντονους σπασμούς.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, κάποιος μπορεί να έχει:
- στιγμιαία «κενά» και απώλεια επαφής με το περιβάλλον
- απότομες κινήσεις ή τινάγματα στα χέρια και στα πόδια
- αίσθημα σύγχυσης
- περίεργες αισθήσεις, όπως φόβο, μυρωδιές ή «μουδιάσματα»
- απώλεια συνείδησης
- έντονους σπασμούς ολόκληρου του σώματος
Οι κρίσεις συνήθως διαρκούν από λίγα δευτερόλεπτα έως λίγα λεπτά. Κρίση που ξεπερνά τα πέντε λεπτά θεωρείται επείγουσα ιατρική κατάσταση.
Πού οφείλεται η επιληψία
Οι αιτίες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και σε αρκετές περιπτώσεις παραμένουν άγνωστες. Σύμφωνα με την Epilepsy Foundation και επιστημονικές μελέτες, η επιληψία μπορεί να σχετίζεται με:
- γενετικούς παράγοντες
- τραυματισμούς στο κεφάλι
- εγκεφαλικό επεισόδιο
- όγκους εγκεφάλου
- λοιμώξεις του νευρικού συστήματος, όπως μηνιγγίτιδα
- μεταβολικές ή αυτοάνοσες διαταραχές
- προβλήματα στην ανάπτυξη του εγκεφάλου
Ορισμένοι παράγοντες μπορούν επίσης να πυροδοτήσουν κρίσεις σε άτομα με επιληψία, όπως η έλλειψη ύπνου, το έντονο στρες, η κατανάλωση αλκοόλ ή τα έντονα αναβοσβήνοντα φώτα σε σπάνιες μορφές φωτοευαίσθητης επιληψίας.
Πότε πρέπει να απευθυνθεί κάποιος σε γιατρό
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οποιοδήποτε επεισόδιο απώλειας συνείδησης, ανεξήγητων σπασμών ή ξαφνικής σύγχυσης πρέπει να αξιολογείται από νευρολόγο.
Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται όταν:
- η κρίση διαρκεί πάνω από πέντε λεπτά
- επαναλαμβάνονται κρίσεις χωρίς ανάκτηση συνείδησης
- υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή
- έχει προηγηθεί τραυματισμός
- πρόκειται για πρώτη κρίση στη ζωή του ατόμου
Για τη διάγνωση χρησιμοποιούνται εξετάσεις όπως ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG), που καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου, καθώς και μαγνητική τομογραφία.
Μπορεί να αντιμετωπιστεί;
Η επιληψία σήμερα αντιμετωπίζεται σε μεγάλο βαθμό αποτελεσματικά. Οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να ελέγξουν τις κρίσεις με αντιεπιληπτικά φάρμακα.
Σε περιπτώσεις όπου τα φάρμακα δεν επαρκούν, υπάρχουν και άλλες επιλογές, όπως ειδικές επεμβάσεις, νευροδιεγέρτες ή θεραπευτικές δίαιτες, όπως η κετογονική δίαιτα.
Ο δρ Γκρέγκορι Γουόρελ, νευρολόγος και ειδικός στην επιληψία στη Mayo Clinic, επισημαίνει ότι στόχος της θεραπείας είναι «η πλήρης ελευθερία από κρίσεις με τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες».
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η σωστή διάγνωση, η συστηματική παρακολούθηση και η τήρηση της θεραπείας μπορούν να επιτρέψουν στους περισσότερους ανθρώπους με επιληψία να έχουν φυσιολογική και ενεργή ζωή.
Φωτογραφία: istock