Τι πραγματικά συμβαίνει στο σύστημά μας όταν σκρολάρουμε και όταν σταματάμε; Το scrolling είναι ενδιαφέρον, αστείο και κοινωνικά ανταποδοτικό. Έτσι, ενεργοποιεί το σύστημα ντοπαμίνης του εγκεφάλου το οποίο ενισχύει τη συμπεριφορά. Με τον καιρό, ο εγκέφαλος μαθαίνει: «Νιώθω βαρεμάρα; Ελέγχω το κινητό μου και νιώθω ανακούφιση». Όταν η συνεχής ψηφιακή διέγερση σταματά, ο εγκέφαλος βιώνει μια σχετική πτώση στο αίσθημα ανταμοιβής και ικανοποίησης.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Η δημιουργικότητα, η πρωτότυπη σκέψη, η γραφή, η ποίηση, το θέατρο, η μουσική κ.λπ. απαιτούν σταθερή και συνεχόμενη προσοχή. Αν η προσοχή κατακερματίζεται, αυτές οι ικανότητες μπορεί να απαιτούν μεγαλύτερη προσπάθεια για να ενεργοποιηθούν.
Αν ο εγκέφαλος «εκπαιδευτεί» να περιμένει γρήγορες ανταμοιβές, μπορεί να καθοδηγείται από οτιδήποτε τις προσφέρει. Αυτό σημαίνει ότι η προσοχή, οι συνήθειες και η συμπεριφορά μας μπορούν να επηρεαστούν πιο εύκολα απ’ ό,τι συνειδητοποιούμε. Ίσως να μην ακούγεται ανησυχητικό, αλλά αξίζει να το σκεφτούμε. Αν το scrolling γίνει η προεπιλεγμένη μας αντίδραση στη δυσφορία ή την ανία, τι συμβαίνει με τον καιρό; Μπορεί σταδιακά να χάσουμε την αντοχή μας στη σιωπή, στον στοχασμό και στη συνεχόμενη σκέψη — δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τη λήψη αποφάσεων, τις ανθρώπινες σχέσεις και τη δημιουργικότητα.
Τι θα μπορούσαμε λοιπόν να κάνουμε; Τα απλά, μικρά βήματα έχουν αξία και κάνουν τη διαφορά στην καθημερινότητα. Μπορούμε λοιπόν να κρατάμε το κινητό στην τσέπη κατά τη διάρκεια των γευμάτων, να καθορίζουμε συγκεκριμένα «διαστήματα ελέγχου» ή να εξασκούμαστε σε 10–15 λεπτά συνεχόμενης συζήτησης χωρίς διακοπές. Αυτό μας βοηθά να είμαστε παρόντες, να καθόμαστε και να σκεφτόμαστε. Να ερχόμαστε πιο κοντά.
Ίσως τελικά αυτή να είναι μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες στις μέρες μας: να είμαστε ακριβώς στο «τώρα». Γιατί μόνο εκεί μπορούμε πραγματικά να συναντήσουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και ό,τι συμβαίνει γύρω μας, χωρίς φίλτρα και χωρίς θόρυβο…