Είναι αργά το απόγευμα και εμφανίζεται ένας πόνος στο σώμα. Αντί να προγραμματίσουν επίσκεψη στο γιατρό την επόμενη ημέρα, πολλοί άνθρωποι σήμερα ανοίγουν μια εφαρμογή και περιγράφουν τα συμπτώματά τους σε ένα AI chatbot. Η απάντηση έρχεται άμεσα, συχνά καθησυχαστική και κάποιες φορές αρκετή ώστε να αποφασίσουν τελικά να μην απευθυνθούν σε επαγγελματία υγείας.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένας στους 4 ενήλικες παραδέχτηκε ότι χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για πληροφορίες υγείας. Και παρότι οι περισσότεροι τα χρησιμοποιούν συμπληρωματικά, ένα σημαντικό ποσοστό βασίζεται σε αυτά για να πάρει αποφάσεις.
Οι λόγοι είναι πρακτικοί και κατανοητοί:
- Ταχύτητα: οι απαντήσεις δίνονται άμεσα
- Ευκολία πρόσβασης: διαθέσιμα οποιαδήποτε στιγμή
- Περιέργεια και ενημέρωση: βοήθεια στην κατανόηση συμπτωμάτων ή διαγνώσεων
Πολλοί χρησιμοποιούν AI εργαλεία πριν ή μετά από μια ιατρική επίσκεψη, για να προετοιμαστούν ή να κατανοήσουν καλύτερα όσα άκουσαν.
Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτό φαίνεται να βοηθά:
- ενισχύει την αυτοπεποίθηση στην επικοινωνία με τον γιατρό
- βοηθά στην κατανόηση ιατρικών πληροφοριών
- ενθαρρύνει την έγκαιρη αναγνώριση συμπτωμάτων
Όταν η τεχνολογία αντικαθιστά την ιατρική φροντίδα
Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν και κάτι πιο ανησυχητικό: ένα μέρος των χρηστών αποφασίζει να μην επισκεφθεί γιατρό με βάση την απάντηση της τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί τα συστήματα αυτά:
- δεν έχουν πλήρη εικόνα του ιατρικού ιστορικού
- δεν μπορούν να κάνουν κλινική εξέταση
- βασίζονται σε πιθανότητες και γενικές πληροφορίες
Με άλλα λόγια, δεν αποτελούν διάγνωση.
Το παράδοξο της εμπιστοσύνης
Ένα ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας είναι ότι η εμπιστοσύνη των χρηστών στην τεχνητή νοημοσύνη είναι περιορισμένη. Οι περισσότεροι δηλώνουν μέτρια ή και χαμηλή εμπιστοσύνη, ενώ ελάχιστοι την εμπιστεύονται πλήρως.
Κι όμως, πολλοί συνεχίζουν να τη χρησιμοποιούν για αποφάσεις υγείας.
Αυτό το «παράδοξο» εξηγείται από παράγοντες όπως:
- δυσκολία πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας
- οικονομικοί περιορισμοί
- έλλειψη χρόνου
- αίσθηση ότι δεν εισακούστηκαν από γιατρό στο παρελθόν
- ντροπή ή αμηχανία για ορισμένα θέματα
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως εύκολη, «ουδέτερη» λύση, χωρίς κριτική ή αναμονή.
Είναι ασφαλές να ζητάμε ιατρικές συμβουλές από AI;
Η απάντηση είναι σύνθετη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι χρήσιμη για:
- γενική ενημέρωση
- κατανόηση όρων και εξετάσεων
- προετοιμασία ερωτήσεων για τον γιατρό
Ωστόσο, δεν είναι ασφαλές να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο ιατρικής αξιολόγησης, ειδικά όταν:
- τα συμπτώματα είναι έντονα ή ξαφνικά
- υπάρχει επιδείνωση
- πρόκειται για παιδιά, εγκυμοσύνη ή χρόνια νοσήματα
Η ιατρική βασίζεται σε κάτι που η τεχνολογία δεν μπορεί να αναπαράγει πλήρως: την κλινική κρίση, την εμπειρία και την εξατομικευμένη εκτίμηση.
Η πρόκληση δεν είναι να απορρίψουμε την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά να τη χρησιμοποιήσουμε σωστά.
Μια ασφαλής προσέγγιση περιλαμβάνει:
- χρήση της ως εργαλείο πληροφόρησης,
- διασταύρωση πληροφοριών,
- επικοινωνία με επαγγελματία υγείας όταν υπάρχει αμφιβολία και
- αποφυγή λήψης σημαντικών αποφάσεων χωρίς ιατρική καθοδήγηση.